جا كه مىفرمايند : و هو - أي الوجود الرابط - ما يقع رابطة في الحمليات الإيجابية وراء النسبة الحكمية الاتّحادية التي هي تكون في جملة العقود ، و قول ديگر آن است كه وجود رابط همان نسبت اتحاديهء ميان موضوع و محمول است . اما حضرت آقا در آخر نظر خود را در اين مورد ابراز نفرمودند . اكنون از اين بحث جدا شده و به متن كتاب برمىگرديم .
نحوه اختلاف وجود مستقل با وجود رابط
يكى از مباحثى كه بين فلاسفهء مشّاء مطرح است اين است كه آيا اختلاف بين وجود مستقل و وجود رابط ، اختلاف نوعى است ، بدين معنا كه هركدام دو نوع متفاوت و ذاتا متمايز از يكديگرند و يا اينكه اختلافشان نوعى نيست ؟ به تعبير ديگر آيا مىشود وجود رابط را كه يك وجود حرفى و قائم به طرفين است از معناى تعلقىاش منسلخ نموده و مستقلا به آن نظر كنيم و يا اينكه براى نظر كردن به وجود رابط حتما بايد آن را در كنف وجود مستقلى ببينيم و هرگز نمىتوان او را از شأن تعلقىاش منسلخ كرد . اگر جايز باشد كه آن را از معناى تعلقىاش منسلخ نماييم معلوم مىشود وجود رابط با وجود مستقل تخالف نوعى دارند ، اما اگر جايز نباشد معلوم مىشود وجود رابط با وجود مستقل تخالف نوعى ندارند .
با كمى تأمّل دانسته مىشود وجود رابط با وجود مستقل اختلاف نوعى ندارند زيرا براساس مبناى تشكيك وجود و اصالت وجود و اشتراك معنوى وجود ، وجود در تمامى مراتب خود يك حقيقت مىباشد . لذا اگر بخواهيم بين وجود مستقل و وجود رابط قائل به اختلاف نوعى شويم ، لازم مىآيد حمل وجود بر اين دو نوع متخالف ، حمل به تواطؤ باشد نه حمل به تشكيك و نيز بايد