مادونى از مافوقى حكايت مىكند ، فافهم !
با اين بيان مىتوان قول جناب محقق طوسى قدّس سرّه را صحيح دانست و قائل شد به اينكه فرمايش جناب محقق طوسى نه تنها رد نمىشود ، بلكه فرمايش ايشان بسيار سنگين و شريف است . عرائض ديگرى دراينباره داريم كه بعد از نقل قول دوم به عرض مىرسانيم .
قول ديگر در نفس الأمر و رد آن
عدهاى نيز گفتهاند مراد از نفس الامر ، نفس شىء است ، يعنى همانطور كه ما گاهى به جاى اسم ظاهر ضمير مىآوريم ، گاهى هم به جاى ضمير ، از اسم ظاهر استفاده مىكنيم . به اين معنا كه به جاى اينكه بگوييم : « نفسه » مىگوييم : « نفس الامر » . و مراد از نفس الأمر نفس شىء است . پس اگر مىگوييم عدم در نفس الأمر باطل الذات است به اين معنى است كه عدم فى نفسه باطل الذات است .
جناب علامه در ردّ آن مىفرمايند : از آنجا كه عدم در خارج و ذهن مطابقى ندارد و لذا نفسيتى براى آن نيست تا بگوييم عدم فى نفسه باطل الذات است .
تا اينجا مطالبى كه جناب علامه راجع به نفس الأمر در نهاية الحكمة پياده فرمودند ، به عرض رسانديم ، از اينجا مىخواهيم با تأمل بيشترى به معناى نفس الأمر بپردازيم .
مسئله نفس الأمر در عيون مسائل نفس
كتاب شريف سرح العيون كتابى است كه شامل متن عيون مسائل نفس و شرح آن مىباشد . در اين كتاب ابتدا عيون و امهات مسائل نفس به صورت متن در قالب 66 موضوع آمده و سپس تكتك اين عيون جداگانه مورد شرح و تفسير