القاء يك كد شريف
پس از بيان معناى اصالت و اعتباريت به اين عبارت شريف جناب علامه مىرسيم كه فرمودند : الاصيل الذي هو واقعية الاشياء ، اين عبارت القاء كد شريفى است از جناب علامه كه قبل از بيان كردن اختلافات موجود در مورد اصالت و اعتباريت وجود و ماهيت ، آن را پياده فرمودند و آن اين است كه آنچه اصالت دارد واقعيت اشياء است . حال اين واقعيت به هر نامى كه خوانده شود ، فرق نمىكند .
يكى اين واقعيت را وجود مىنامد و مىگويد اصالت با وجود است و ديگرى آن را ماهيت مىنامد و مىگويد اصالت با ماهيت است . چون هر دو گروه در مقابل سوفسطايىها قائل به واقعيت داشتن اشياء هستند ، لذا فرقى نمىكند كه اصالت را به وجود دهيم يا ماهيت . چراكه مراد هر دو گروه واقعيت اشياء است و هر دو گروه معتقدند كه : ليس لكل واحد من هذه الاشياء الّا واقعيّة واحدة . و بنده هم پس از ساليانى خواندن كتب فلسفى گوناگون به اين نتيجه رسيدم كه دعواى اصالت وجود يا اصالت ماهيت ، يك دعواى لفظى است . چراكه وقتى جلوتر رفتيم و به عرفان رسيديم مىبينيم ، از ماهيت فلسفى تعبير به اعيان ثابته مىكنند و وقتى از آن هم جلوتر رفته و به قرآن رسيديم مىبينيم از اعيان ثابته تعبير به اسماء اللّه مىكنند و اسماء و صفات هم كه عين ذات مىباشند . پس آنچه واقعيت دارد ، اصيل است خواه آن چيز وجود ناميده شود و خواه ماهيت . ما آن را وجود ناميديم ، حالا شما هر نامى مىخواهيد برايش انتخاب كنيد . پس اين اختلاف متعارف در فلسفه يك اختلاف لفظى بيش نيست . و ان شاء اللّه شما هم در طول سير علمى خود به اين نتيجه مىرسيد و آنگاه مىآرميد . اكنون شما القاء اين مطلب را به جان خود داشته باشيد ، حالا اگر مىخواهيد دعوا بكنيد ، حرفى نداريم .
پس همين يك جملهء حضرت علامه قدّس سرّه كافى است كه همه مباحث اصالت