تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 291

مساهمون:

ص٢٩١
هردو بخشى از مطلق وجود به شمار ميروند اين‌دو در اين‌مورد باهم مشتركند و لكن اين فرق را با يكديگر دارند كه عالم مثال همه كمال وجودى عالم مادّه را دارد و علّت افاضه‌كنندهء وجود مادون خود محسوب مىشود و لكن عالم مادّه « يعنى عالم مادون » به لحاظ محدوديّت وجودى كه دارد نمىتواند تمام متن وجودى عالم مثال يعنى مرتبهء ما فوق خود را پرو اشغال نمايد از اينرو عالم مثال ، متقدّم و عالم مادّه ، متأخّر مىباشد ) .

ملاك تقدّم و تأخّر حقيقى و مجازى

ملاك تقدّم و تأخّر حقيقى ، اشتراك آن‌دو در ثبوتى كه اعمّ از حقيقى و مجازى است و براى متقدّم ، ( ثبوت ) حقيقى است و براى متأخّر مجازى مثل تقدّم وجود بر ماهيّت بنابر اصالت وجود ( كه ثبوت براى وجود ، حقيقى و اصلى است و براى ماهيّت بتوسّط وجود ، ثبوت و تحقّق پيدا مىشود بالعرض و مجازى )

ملاك تقدّم و تأخّر بحقّ

ملاك تقدّم و تأخّر بحقّ اشتراك آن دو در اصل وجود است اعمّ از ( وجود ) مستقّل و ( وجود ) رابطى مثل تقدّم وجود علّت ( بر معلول ) بالاستقلال و تأخّر وجود معلول از وجود علّت به اين جهت كه معلول وجود رابطى دارد .