تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 293

مساهمون:

ص٢٩٣

[ 1 . معيّت به حسب رتبه ]

1 - معيّت به حسب رتبه : مثل معيّت در مأموم ايستاده پشت سر امام نسبت به مبدأ مفروض ( مثل محراب ) در مسجد در رتبهء حسّى و مثل معيّت دو نوع يا دو جنس تحت جنسى در انواع و اجناس مترتّبه نسبت بنوع يا جنس .

[ 2 . معيّت به حسب شرف ]

2 - معيّت به حسب شرف : مثل مساوى بودن دو انسان شجاع در ( ملكهء ) شجاعت .

[ 3 . معيّت در زمان ]

3 - معيّت در زمان : مثل دو حركت كه در زمان واحد به عينه واقع شده باشند . اين نكته روشن است كه معيّت بين اجزاء خود زمان ، محقّق نيست زيرا دو جزء از زمان ( ابدا و هرگز ) خالى از تقدّم و تأخّر نيستند .

[ 4 . معيّت طبعى ]

4 - معيّت طبعى : مثل دو جزء مساوى نسبت به كلّ .

[ 5 . معيّت علّى ]

5 - معيّت علّى : مثل دو معلول يك علّت تامّه . و بين دو علّت تامّه ، معيّت ، محقّق نمىشود زيرا هردو ، بر معلول واحد اجتماع نمىكنند و در همين حكم كه در معيّت گفتيم به عينه در معيّت حقيقى و مجازى و در معيّت به حق هردو جارى مىشود . ( يعنى همانطور كه بين دو علّت تامّه معيّت محقّق نمىشود و تنها بين معلولها معيّت وجود دارد . هم‌چنين در تقدّم و تأخّر حقيقى و مجازى نيز معيّت تنها بين مجازها جارى مىشود و نيز در تقدّم و تأخّر بحقّ هردو نمىتوانند معلول ، واحد مشترك داشته باشند )

[ 6 . معيّت دهرى ]

6 - معيّت دهرى : مثل معيّتى كه در دو جزء از اجزاء مرتبه‌اى از مراتب ( خارج و ) اعيان وجود دارد اگر فرض كنيم كه در اين مرتبهء ، كثرت محقّق است .