فصل سوّم در معيّت
معيّت ، اشتراك دو امر در يك معنا بدون اينكه آن دو به كمال و نقصى كه عبارت از تقدّم و تأخّر مىباشد اختلافى داشته باشند و لكن اينطور نيست كه هردو امرى كه نوعى از تقدّم و تأخّر بين آندو است به تنهائى موجب گردد كه بر آن دو امر ، معيّت صدق بكند .
پس جوهرهاى مفارق ( از مادّهء ) بين آنها نه تقدّم و نه تأخّر به زمان وجود دارد و نه معيّت در زمان پس دو امر كه در زمان باهم معيّت دارند واجب است كه هردو زمانى باشند و از شأن آن دو اين است كه بينشان تقدّم و تأخّر زمانى باشد پس هنگامى كه هردو در معناى زمانى مشترك شدند بدون اينكه تقدّم و تأخّرى در آن موجود باشد در نتيجه ، آندو در آن معنى ، باهم معيّت دارند .
از اينجا ظاهر مىشود كه تقابل معيّت با تقدّم و تأخّر از قبيل تقابل عدم و ملكه است پس معيّت ، اشتراك دو امر است در يك معنى بدون اينكه اختلاف آن دو به تقدّم و تأخّر باشد درحاليكه شأنيّت تقدّم و تأخّر در اين معنا را دارند پس تقدّم و تأخّر از قبيل ملكات است و معيّت ، امر عدمى است .
اقسام معيّت
معيّت ( يعنى مشترك بودن دو امر در يك معنى بدون ملاحظهء تقدّم و تأخّر زمانى ) اقسامى دارد :