فصل چهاردهّم در انقسامات حركت « 1 »
حركت به انقسام امور ششگانهاى كه ذات حركت متعلّق به آنها مىشود ( و عبارتاند از :
مبداء و منتهى ، مسافت ، موضوع ، زمان ، و فاعل حركت ) به اقسامى منقسم ميگردد :
[ 1 . انقسام حركت به انقسام مبداء و منتها ]
قسم اوّل : انقسام حركت به انقسام مبداء و منتها مثل حركت از اين مكان مثلا به مكان ديگرى و حركت از ( حالت ) قعود به ( حالت ) قيام و مثل حركت از رنگ خاصى ( مثل سفيدى ) به رنگ ديگرى ( مثل سياهى ) و مثل حركت جسم از اندازهء خاصّى به اندازهء ديگرى .
[ 2 . انقسام حركت به انقسام مقولهاى كه حركت در آن روى ميدهد يعنى مسافت ]
قسم دوّم : انقسام حركت به انقسام مقولهاى ( كه حركت در آن روى ميدهد يعنى مسافت ) مثل حركت در كيف و در كمّ و در اين و در وضع .
[ 3 . انقسام حركت به انقسام موضوع ]
قسم سوّم : انقسام حركت به انقسام موضوع مثل حركت نبات و حركت حيوان و حركت انسان .
[ 4 . انقسام حركت به انقسام زمان ]
قسم چهارم : انقسام حركت به انقسام زمان مثل حركت شبانه و حركت روزانه و حركت تابستانى و حركت زمستانى .
[ 5 . انقسام حركت به انقسام فاعل ]
قسم پنجم : انقسام حركت به انقسام فاعل مثل حركت طبيعى و حركت قسرى و
هامش
( 1 ) - طبيعيّات شفا فصل دوّم تا ششّم از رابعهء اوّل - التّحصيل ص 434 و ص 443 و ص 587 و ص 595 و ص 619 و ص 622 مباحث مشرقيّه ج 1 ص 598 و ص 604 و ص 606 و ص 612 - اسفار ج 3 ص 193 و ص 200 و ص 232 . ( شارح )