علّت آن در متن درس بيان گرديده است .
- انطباق اشياء بر زمان ، مختلف و گوناگون مىباشد پس حركت قطعيّه بلاواسطه منطبق بر زمان است و اتصافّ اجزاء اين حركت بتقدّم و تأخّر و نحو ايندو به تبع اتّصاف اجزاء زمان به تقدّم و تأخّر و نحو ايندو مىباشد .
و نيز حوادثى كه وجود آنى دارند از قبيل وصول و ترك و اتّصال و انفصال همه آنها بر « آن » ، منطبق مىشوند .
امّا حركت توسّطى يعنى وجود مبهم سيّال بين مبدأ و منتهى به واسطهء حركت قطعيّه بر زمان منطبق مىشود .
توضيح بيشتر آن در متن درس ذكر گرديده است .
- براى زمان ، ابتداء و انتهائى كه موجود بالفعل باشد نيست يعنى براى زمان جزئى كه شروع زمان بوده يا نهايت آن باشد به نحوى كه در امتداد زمان انقسام را بپذيرد موجود نيست و اثبات اين مطلب در متن درس بيان شده است .
آرى براى زمان نهايت و تمام شدن وجود دارد منتها تمام شدن زمان و نهايت آن با تمام شدن حركت و انقطاع آن از دوطرف ابتداء و نهايت كه معروض مقدار و زمان مىباشد صورت مىپذيرد .
- تقدّم يك شىء بر زمان ، نمىشود جز بتقدّم غيرزمانى از انواع تقدّم مثل تقدّم علت وجود زمان بر زمان و تقدّم علّت حركت بر زمان و تقدّم موضوع حركت بر زمان و غير اينها .
توضيح بيشتر آن در متن درس بيان گرديده است .
- قبليت و بعديّت زمانى بين دو شىء محقّق نمىشود مگر اينكه بين آن دو شىء زمان مشتركى باشد كه اين دو شىء هردو بر آن زمان مشترك منطبق مىشوند .
و از اينجا نكتهاى ظاهر مىشود كه توضيح آن در متن درس ذكر گرديده است .
- ( دهر در اصطلاح فلسفه معيّت و باهم بودن موجود ثابت ( مثل موجودات مجرّد ) با موجود متغيّر ( مثل موجودات مادّى ) بنام « دهر » ناميده مىشود .
شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 254
مساهمون: الشيخ حسين الحقاني
ص٢٥٤