درس چهل و چهارم ( 44 )
فصل نهّم در موضوع حركت
سابقا گفته شد كه موضوع اين حركات ( جوهرى و عرضى ) مادّه است « 1 » اين اجمال مطلب امّا تفصيل آن اينكه شناختيد كه در مورد هر حركتى مادّه و صورت و قوّه و فعليّتى است .
و باز در مباحث ماهيّت دانستيد كه جنس و فصل ، همان مادّه و صورت است اگر ( در ذهن ) لا به شرط اخذ شوند ( يعنى مادّه و صورت موجود در اجسام در خارج ، اگر در ذهن وارد شده و لا به شرط اعتبار گردند مادّه ، همان جنس و صورت ، همان فصل مىباشد پس جنس و فصل ، جزء ذهنى ماهيّات اجسام به شمار ميروند همانطور كه مادّه و صورت ، اجزاء خارجى اجسام محسوب مىشوند ) .
و باز شناختيد كه ماهيّات نوعى از نوع عالى و متوسّط به طرف ( نوع ) سافل متنازل مىباشند و گاهى انواع كثيرى تحت جنس واحد قريب ، مندرج ميگردند ، اين اندراج ، عرضى است نه طولى ( اندراج عرضى مثل اندراج انواع حيوانات مثل انسان و گوسفند و گاو و ساير
هامش
( 1 ) - رسائل ابن سينا ص 92 .