اولويت ذاتى معلول امرى غير از ماهيت نيست ، حصول آن براى ماهيت مستند به امرى غير از خودش نيست ، خواه اصلا مستند به هيچ امرى نباشد ، چنان كه تفسير اول قائل است ، و خواه مستند به خود ماهيت باشد ، چنان كه تفسير دوم قائل است . در مقابل ، اولويت غير ذاتى اولويتى است كه معلول امرى غير از ماهيت است ، حصول آن براى ماهيت مستند به علتى وراء ماهيت است .
مقصود از اولويت كافى اولويتى است كه براى وقوع معلول كافى است و طبعا اولويت غير كافى يعنى اولويتى كه براى وقوع معلول كافى نيست :
و قد قسّموا الاولويّة الى ذاتيّة تقتضيها الماهيّة بذاتها و لا تنفكّ عنها و غير ذاتيّة تفيدها العلّة الخارجة و كلّ من القسمين إمّا كافية فى وقوع المعلول و إمّا غير كافية .
3 - 3 : دستهبندى موجودات از نظر اولويت وجود و عدم
برخى از انديشمندان قديم موجودات را به دو دسته تقسيم كردهاند : موجوداتى كه اولويّت وجود دارند و موجوداتى كه اولويت عدم دارند . طبق اين نظر ، نتيجهء اولويت وجود در دستهء اوّل اين است كه اين موجودات يا تعدادشان زياد است يا وجودشان قوى است و يا براى موجود شدن به شرائط كمترى نياز دارند و نتيجهء اولويت عدم در موجودات دستهء دوم اين است كه يا تعدادشان كم است يا وجودشان ضعيف است و يا براى موجود شدن احتياج به شرائط بيشترى دارند . پس بنابراين نظر هرموجودى يا اولى له الوجود است يا اولى له العدم و براى اينكه بفهميم كدام يك است بايد ببينيم واجد چه آثارى است .
برخى ديگر از انديشمندان قديم قائلاند كه هيچ موجودى اولويت وجود ندارد ؛ به تعبير ديگر ، در ناحيهء وجود هيچ اولويتى براى هيچ موجودى ثابت نيست ، اصلا اولويت وجود نداريم ، فقط اولويت عدم داريم . اين گروه خود دو دستهاند : دستهاى قائلاند كه اولويت عدم عموميت دارد ؛ يعنى ، شامل همهء موجودات ممكن مىشود . پس به عقيدهء ايشان همهء ممكنات اولويت عدم دارند و هيچ ممكنى اولويت وجود ندارد . دليل ايشان اين است كه براى انعدام ماهيت نبودن علت كافى است ، در حالى كه براى موجود شدن آن بايد علت موجود باشد ، پس عدم سهل الوقوعتر از وجود است و لذا طرف عدم رجحان دارد . دستهء ديگر معتقدند كه اولويت عدم شامل و فراگير نيست . فقط برخى از موجودات اولويت عدم دارند ، نه همهء آنها .
پس بقيه موجودات نه اولويت عدم دارند و نه اولويت وجود . بههرحال ، هرگروه از اين