و در سورهء نساء به صورت خطاب به مسلمين آمده و حكم وارد شده در سورهء انعام را يادآورى مىنمايد ، و معلوم است كه سورهء نساء بعد از سورهء انعام نازل شده است و خطاب واحد به مسلمين را در سورهء انعام به صورت خطاب به رسول خدا ، و در سورهء نساء به صورت خطاب به جميع مسلمانان بيان مىفرمايد .
ثانياً : در چند آيهء بعد ، خداوند مىفرمايد :
« قُتِلَ الْإِنْسانُ ما أَكْفَرَهُ * مِنْ أَيِّ شَيْءٍ خَلَقَهُ * مِنْ نُطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ * ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ * ثُمَّ أَماتَهُ فَأَقْبَرَهُ * ثُمَّ إِذا شاءَ أَنْشَرَهُ * كَلَّا لَمَّا يَقْضِ ما أَمَرَهُ »
. « 1 »
و تمام مفسرين شيعه و سنى اتفاق دارند كه : ظاهر اين نفرين از سوى خدا ، راجع به همان كسى است كه چهرهء خود را در هم كشيده و روى گردانيد ؛ يعنى در ظاهر سياق عبارت آيه ، همان فاعل :
« عَبَسَ وَ تَوَلَّى »
است ، كه كفران نموده و هيچ گاه امر خدا را اطاعت نكرده است .
و اين نحو از خطاب هرگز راجع به رسول اللَّه نيست و از مطالعهء خطابات قرآنيه نسبت به رسول خدا اين حقيقت مكشوف است . و لذا همان مفسرينى كه فاعل
عَبَسَ وَ تَوَلَّى
را رسول اللَّه گرفتهاند ، در اينجا مجبور شدهاند رفع يد از اين ظهور نموده ، و چنين ادعا كنند كه اين فقرات راجع به آن حضرت نيست ، و در موقع ديگر نازل شده ، و سپس اين دو جزو از سوره به هم پيوسته است !
و معلوم است كه چنين ادعايى ، جز ساقط كردن قرآن از درجهء بلاغت چيز ديگرى نيست و اين ، ناشى از ارجاع ضمير
عَبَسَ وَ تَوَلَّى
به رسول اللَّه است .
هامش
( 1 ) . « كشته باد اين انسان كه تا اين درجه كفر و عناد مىورزد . خداوند او را از چه چيز آفريده است ؟ خداوند او را از نطفه آفريد و سپس او را صورت بندى و تقدير نمود ؛ و پس از آن ، راه را بر او آسان كرد . و سپس او را بميراند و به خاك قبر سپرد . و پس از آن ، هر وقت خدا بخواهد او را برمىانگيزد . چنين نيست كه مردم كافر گمان مىكنند ! كه بدون به جاى آوردن اوامر الهى كار انسان انجام مىيابد . »