از سوى ديگر ، مسائل فلسفى منحصراً به وسيلهء احساسهاى درونى شناخته مىشود . و مىدانيم كه احساسهاى درونى همواره انسان را به پيروى هوا و هوس مىخواند و او را از رسيدن به حق و حقيقت كه نهايت آرزوى اوست باز مىدارد و افكار او را از چنين هدف عالى به سوى اهداف پوچ و باطل باز مىگرداند و اين هدفهاى پست و مادى را در ديدگان او جلوهگر مىسازد .
روى اين بيان ، تنها افراد نادرى مىتوانند به اين معارف حقيقى برسند كه پردههاى ماده را در هم دريده ، زنجيرهاى هوا و هوس را در هم شكسته باشند و در محدودهء زينتهاى اين جهان زندانى نباشند .
به عبارت ديگر : تنها كسى مىتواند به اين حقايق راه يابد كه از كارهاى ناشايست دورى جويد و دامن خود را هرگز با صفات رذيله و كارهاى نكوهيده آلوده نسازد و جان خود را در راه خدا وقف كند و هدفى جز حق و حقيقت نداشته باشد .
شاهد زنده و نمونهء كاملى كه با همهء صفات برجستهء انسانى ، آراسته و از تمام صفات نكوهيده ، پيراسته باشد و در زندگى هدفى جز حق و حقيقت نداشته باشد ، اميرمؤمنان و پيشواى پرهيزگاران حضرت على ابن ابى طالب عليه السلام مىباشد كه مثل اعلى و آينهء تمام نماى فلسفهء الهى است كه هرگز پيرو او ، از شاه راه حقيقت منحرف نخواهد شد .
براى درك اين حقيقت ، مىتوانيد يك نگاه اجمالى به زندگى سراسر افتخار آن حضرت بيفكنيد و آن چه را كه در تاريخ از فضايل افتخارآميز و شكيبايى اعجابانگيز آن حضرت در راه خدا ، منعكس شده است به دقت مطالعه كنيد .
آن گاه - اگر قياس جايز باشد - سخنان والايى را كه از آن حضرت در مورد معارف الهى نقل شده است با سخنان ديگر ياران پيامبر صلى الله عليه و آله و ديگر دانشمندان امت اسلامى در قرون متمادى ، مقايسه كنيد ، بدون كوچكترين ترديدى گفتار ما را تأييد خواهيد كرد .
مجموعه رسائل ( فارسى ) — صفحة 195
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١٩٥