نياز ندارد و لذا حقّ سبحان گاهى از امر به كلمه تعبير مىكند مثل « وَكَلِمَتُهُ أَلْقاها إِلى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ » « 1 » . كما اينكه گاهى از قضاى محتوم به كلمه تعبير مىشود مثل « وَكَذَلِكَ حَقَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ أَصْحَابُ النَّارِ » « 2 » و « وَلَقْد سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنا المُرْسَلِينَ * إِنَّهُمْ لَهُمُ المَنْصُورُونَ * وَ إِنَّ جُنْدَنا لَهُمُ الغالِبُونَ » « 3 » و قضا از عالم امر است و در كثيرى از آيات بر آن اطلاق « امر » شده است مثل اين موارد : « أَتى أَمْرُ اللَّهِ » « 4 » ؛ و « كانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا » « 5 » و « وَاللَّهُ غالِبٌ عَلى أَمْرِهِ » « 6 » و غير ذلك . از سوى ديگر در آيهء شريفه آمده است : « لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ » « 7 » زيرا تبديل فرع قبول تغيّر است و قبول تغيّر از لوازم مادّه و قوّه ( استعداد ) است و حال آنكه ديديم عالم امر مبرّاى از آنهاست . خداوند سبحان مىفرمايد : « وَلَوْ أَنَّ ما فِى الأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ وَالبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ ما نَفِدَتْ كَلِماتُ اللَّهِ » « 8 » و نيز مىفرمايد : « قُلْ لَوْ كانَ البَحْرُ مِداداً لِكَلِماتِ رَبِّى لَنَفِدَ البَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّى وَلَوْ جِئْنا بِمِثْلِهِ مَدَداً » « 9 » . 12
هامش
( 1 ) . نساء ، آيه 171 ؛ عيسى عليه السلام كلمهء خداوند و روحى الهى است كه به مريم عليها السلام القاء نمود
( 2 ) . مؤمن ، آيه 6 ؛ و همينگونه وعدهء خداى تو بر عقاب و كيفر كافران محقّق و حتم است كه آنها همه اهل دوزخهستند
( 3 ) . صافات ، آيههاى 171 - 173 ؛ همانا عهد ما دربارهء بندگانى كه به رسالت فرستاديم سبقت گرفته است كه البته بركافران پيروزى يابند و هميشه سپاه ما بر دشمن غالبند
( 4 ) . نحل ، آيه 1 ؛ فرمان خدا به زودى فرا مىرسد : [ امر خدا قطعى شد ]
( 5 ) . نساء ، آيه 47 ؛ امر خدا محقّق و حتمى است
( 6 ) . يوسف ، آيه 21 ؛ خداوند بر امر خود غالب است [ همه در مقابل قدرت او ناتوانند ]
( 7 ) . يونس ، آيه 64 ؛ كلمات خداوند را تبديلى نيست
( 8 ) . لقمان ، آيه 27 ؛ و اگر هر درخت روى زمين [ در كف نويسندگان عالم ] قلم شود و آب دريا به اضافهء هفت درياىديگر مداد گردد باز نگارش كلمات خدا ناتمام بماند
( 9 ) . كهف ، آيه 109 ؛ [ اى رسول ما به امّت ] بگو اگر دريا براى نوشتن كلمات پروردگار من مركّب شود ، پيش از آنكه كلمات الهى به آخر رسد آب دريا خشك خواهد شد هر چند دريايى ديگر به آن ضميمه كنند ( يعنى عوالم وجود كه كلمات تكوينى الهىاند بىحدّ و نامتناهى است )