در اتّحاد روح با بدن
در عين حال خداوند سبحان فرموده است : « مِنْها خَلَقْناكُمْ وَفِيها نُعِيدُكُمْ وَمِنْها نُخْرِجُكُمْ تارَةً أُخْرى » « 1 » و نيز « فِيها تَحْيَوْنَ وَفِيها تَمُوتُونَ وَمِنْها تُخْرَجُونَ » « 2 » كه از آن فهميده مىشود 14 روح با وجود مغايرت با بدن در اين نشئهء دنيايى به نحوى با آن متّحد است كه هوهويّت ميان آن دو صدق مىكند و روايتى كه در علل الشرايع مسنداً از عبدالرحمن از ابىعبداللّه عليه السلام نقل نموده مشعر به همين معناست . راوى مىگويد : « به امام عرض كردم به چه علت هنگامى كه روح از بدن خارج مىشود انسان آن را احساس مىكند در حالىكه در هنگام ورود روح به بدن چنين احساسى نيست ؟ امام فرمود : زيرا بدن با همين روح رشد و تكامل يافته است . » 15
خداوند سبحان فرموده است : « ثُمَّ سَوّاهُ وَنَفَخَ فِيهِ مِنْ رُوحِهِ وَجَعَلَ لَكُم السَّمْعَ وَالأَبْصارَ وَالأَفْئِدَةَ » « 3 » و « قُلْ هُوَ الَّذِى أَنْشَأَكُمْ وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالأَبْصارَ وَالأَفْئِدَةَ » « 4 » كه از آن استفاده مىشود روح بعد از اتّحاد با بدن و واجديّت اعضا و جوارح بدن ، صاحب قوّهء سامعه و باصره و متفكرهء عاقله مىگردد و اين جهات در وى تمام مىگردد . چه اين امور همگى از افعال جسمانيّهاى هستند كه روح بدون واجديّت اعضا و جوارح بدنى قادر به انجام آنها نيست و خداوند سبحان جميع تصرّفات جسمانيّه در عالم اختيار را براى وى ميسّر ساخت و شب و روز و خورشيد و ماه گردان و آنچه در زمين و آسمان است مسخّر وى نمود و آيهء « مُسَخَّراتٍ بِأَمْرِهِ »
هامش
( 1 ) . طه ، آيه 55 ؛ ما شما را از خاك آفريديم و هم به اين خاك باز مىگردانيم و هم بار ديگر [ در روز قيامت ] از اينخاك بيرون مىآوريم
( 2 ) . اعراف ، آيه 25 ؛ خداوند فرمود : در اين زمين زندگى مىكنيد و در آن مىميريد و هم از آن برانگيخته مىگرديد
( 3 ) . سجده ، آيه 9 ؛ سپس آن را پرداخت و در وى از روح خويش دميد و براى شما چشم و گوش و قلب قرار داد
( 4 ) . ملك ، آيه 23 ؛ بگو اوست كه شما را آفريد ( از عدم ) [ و ] براى شما چشم و گوش و قلب قرار داد