أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا بَيْعٌ فِيهِ وَ لا خُلَّةٌ وَ لا شَفاعَةٌ »
« 1 » . اين آيات شريفه قبول شفاعت از كسى نسبت به ديگرى را نفى مىكند و لكن آيات ديگرى وجود دارد كه عموم اين نفى را تخصيص مىزند و آنرا تفسير مىكند ، همانگونه كه عموم « عدم نصرت » را تخصيص زده و تفسير مىكند . خداوند سبحان فرمود :
« يَوْمَ لا يُغْنِي مَوْلًى عَنْ مَوْلًى شَيْئاً وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ * إِلَّا مَنْ رَحِمَ اللَّهُ إِنَّهُ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ »
« 2 » و فرمود :
« مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ »
« 3 » و
« وَ لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ عِنْدَهُ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُ »
« 4 » به اين ترتيب روشن مىشود كه در آن روز شفاعتى واقع نمىگردد و كسى را سود نمىدهد مگر با اذن به شافع در شفاعتكردن و اذن به مشفوع درمورد شفاعت واقعشدن . و در آيهء
« يَوْمَئِذٍ لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ رَضِيَ لَهُ قَوْلًا »
« 5 » معناى اذن به شافع را بيان و تفسير نموده است : اذن خداوند به شافع يعنى رضاى او به قولش و به عبارت ديگر يعنى قول شافع - كه همان شفاعتكردن اوست - مرضىّ حق باشد . خداوند سبحان فرمود :
« يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَ الْمَلائِكَةُ صَفًّا لا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ قالَ صَواباً »
« 6 » كه از اينجا معلوم مىشود « قول رضى » همان « قول صواب » است و در فصل « شهادت » گذشت كه برگشت اين معنا به اين واقعيت است كه اعمال عاملين به « شفيعِ مأذون » منتهى
هامش
( 1 ) . همان ، آيه 254 ؛ اى اهل ايمان از آنچه روزى شما كرديم انفاق كنيد پيش از آنكه بيايد روزى كه نه كسى براىآسايش خود چيزى تواند و نه دوستى و شفاعتى به كار آيد
( 2 ) . دخان ، آيههاى 41 - 42 ؛ روزى است كه هيچ حمايت خويش و يار و ياورى كسى را از عذاب نرهاند و احدى رانصرت نكنند مگر آنكه خدا به او رحم كند كه او تنها بر خلق مقتدر و مهربان است
( 3 ) . بقره ، آيه 255 ؛ چه كسى را جرئت است كه در پيشگاه او به شفاعت برخيزد مگر به فرمان او ، و دانش او محيطاست به آنچه پيش نظر خلق آيد و آنچه خواهد آمد
( 4 ) . سبأ ، آيه 23 ؛ و شفاعت كسى هم جز آنكه خدا به او اذن شفاعت داده است ، سودمند نيست
( 5 ) . طه ، آيه 109 ؛ در آن روز شفاعت هيچكس سود نبخشد جز آن كس كه خداى رحمان به او رخصت شفاعت دادهو سخنش پسند او گردد ( چون انبيا و ائمهء هدى و بندگان خاصّ )
( 6 ) . نبأ ، آيه 38