در موضع ديگر خداوند اهل سعادت و شقاوت را به يك تعبير آورده :
« وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا »
« 1 » و
« وَ لَلْآخِرَةُ أَكْبَرُ دَرَجاتٍ وَ أَكْبَرُ تَفْضِيلًا »
« 2 » . دربارهء اهل بهشت فرمود :
« كُلَّما رُزِقُوا مِنْها مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقاً قالُوا هذَا الَّذِي رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ وَ أُتُوا بِهِ مُتَشابِهاً »
« 3 » و درمورد اهل جهنم فرمود :
« مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ كُلَّما خَبَتْ زِدْناهُمْ سَعِيراً »
« 4 » چنين تحوّلى در مورد اهل جهنم تحقّق مىيابد ؛ زيرا خداى سبحان خود بيان فرمود كه براى جهنم هيزمى جز اهل آن وجود ندارد . بنابراين ، خاموشى و سكون جهنم همانا تمامشدن اهل آن در اثر سوختن است . 142
فصل 6 : صراط
خداوند سبحان فرمود :
« إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ظَلَمُوا لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَ لا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيقاً * إِلَّا طَرِيقَ جَهَنَّمَ »
« 5 » و
« احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ أَزْواجَهُمْ وَ ما كانُوا يَعْبُدُونَ * مِنْ دُونِ اللَّهِ فَاهْدُوهُمْ إِلى صِراطِ الْجَحِيمِ * وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ * ما لَكُمْ لا تَناصَرُونَ »
« 6 » . پس جهنم را راهى است كه ظالمين و ازواجشان ( شياطين ) را بدان هدايت خواهد كرد . اينكه مراد از « زوج » همان شيطان است ، از اين سخن الهى
هامش
( 1 ) . احقاف ، آيه 19 ؛ و براى هر كس درجاتى است از آنچه انجام داده است
( 2 ) . بنىاسرائيل ، آيه 21 ؛ مراتب آخرت نيز بسيار بيشتر از درجات دنياست و برترى خلايق بر يكديگر به مراتب فزون از حدّ تصور است
( 3 ) . بقره ، آيه 25 ؛ و چون از ميوههاى گوناگون بهرهمند شوند گويند : اين مانند همان ميوههايى است كه پيش از اين مارا نصيب بود و از نعمتهاى مانند يكديگر ملتذ شوند
( 4 ) . بنىاسرائيل ، آيه 97 ؛ مأواى آنان جهنم است . هرگاه كه رو به خاموشى رود ، بر شعلههاى آن بيفزاييم
( 5 ) . نساء ، آيه 168 - 169 ؛ آنان كه كافر و ستمكار شدند هيچگاه خدايشان نخواهد آمرزيد و براهى هدايت ننمايد ، مگر راه دوزخ
( 6 ) . صافّات ، آيههاى 22 - 25 ؛ اينك ستمكاران را حاضر كنيد با همسران و آنچه معبود ايشان بودند . و هر چه را كهجز خدا مىپرستيدند بياوريد و همه را به راه دوزخ كشانيد و در موقف حساب نگهداريدشان كه در كار خود سخت مسئولند . [ از اينان بايد پرسيد ] كه چرا شما [ در راه دين ] به يكديگر يارى نكرديد