تحصيلى و ديگر اينكه اين دو تقسيم تقسيمى است كه به گفتهء مؤلف هر يك از شىء و نقيض همان شىء تركيب يافته و بالاخره به يك مقسم واحد بازگشت مىكنند و نقيض شىء جز به سلب تحصيلى ميسر نيست و اگر سلب حتماً تحصيلى شد به تصديق محشى معظم ديگر ممكن نيست بر محور آن تقسيم دوم تشكيل گردد لذا ما به خود حق مىدهيم كه از حضرت معظمله سؤال كنيم چگونه تقسيم دوم را از تقسيم اول به وجود آوردهاند و سپس به وسيلهء همين امر محال به سخنان صدرالمتألهين اعتراض مىكنند ؟
مزيت مهمتر اين تقسيم با اسلوبى كه ما تقرير و تفسير كرديم اين است كه در حدود و اجزاى اين تقسيم حد و برهان با يكديگر مشاركت دارند ، اما حدّ و تعريف امكان چون هر دو تقسيم مشتمل بر سلب تحصيلى است و سلب تحصيلى هم شرح حقيقت امكان است پس تقسيم مشتمل بر تعريف امكان مىباشد و اما برهان بر امكان چون تقسيم شىء به ايجاب و سلب به حصر عقلى است كه شق ديگرى ممكن نيست براى آن تصور نمود ، همين تقسيم مشتمل بر برهان بر امكان نيز خواهد بود ، اما اگر ما سلب را در مقسم بهطور سلب عدولى فرض كنيم بايد از تمام اين محسنات صرفنظر نماييم .
مهدى حائرى يزدى
توضيحى دربارهء مفهوم امكان عام و امكان خاص
محقق دانشمند آقاى حائرى دربارهء امكان عام و خاص نكتهء مهمى را طرح كردهاند كه هم از نظر منطق و هم از نظر فلسفه حائز كمال اهميت است . در منطق از لحاظ آنچه اكنون بدان
Modal Logic
مىگويند و از شعب مهم اين علم است و در فلسفه از نظر اختلافات بين مفاهيم اولى (
apriori
) و مفاهيم تجربى (
empirical
) .
تطبيق مفهوم امكان عام و خاص (
contengency
و
Possibility
) با مصطلح فرنگىها به