صلاحيّت علمى او را احراز ننموده است . انسان با غريزهء واقعبينى خود تا راهى را نشناسد رهسپارش نمىشود و اگر به پيمودن چنين راهى ناگزير گردد ، از كسى كه مىشناسد مىپرسد و طبعاً علم و شناخت وى را براى خود علم و شناخت قرار مىدهد . بيمار اگر خود پزشك نباشد به پزشك مراجعه مىكند و انسان در هر نيازمندى نيز كسى را كه در رفع آن نيازمندى متخصص و خبره است رهنما و رهبر خود قرار مىدهد و هرگز نمىتوان در جهان كسى را پيدا كرد كه در همهء شئون ، تخصص و خبرويّت داشته باشد .
راه تهذيب و تصفيه : كسانى كه استعدادشان براى كندن دل از تعلّقات مادى و روى گردان شدن از آرايشهاى فريبنده و آرزوهاى سرابى اين جهان گذران سرشار است ، كسانى را كه آمادهاند خط فراموشى گرداگرد ماسوى بكشند و از هر زشت و زيبا و تلخ و شيرين و فراز و نشيب اين وجود سرابى و ناپايدار چشم پوشند و ديدهء بصيرت را به سوى جهان ابديّت بازكرده ، انوار عظمت و كبرياى حق را بىحجاب ماده درك كنند و مدارج كمال انسانى را كه پس از بدرود گفتن اين زندگى چند روزه بايد پيموده بر بساط قرب نشينند ، با اينان اسلام در لفافه و با زبانى كه خودشان آشنا هستند و مىفهمند به رازگويى پرداخته و از حضيض جهالت تا اوج معرفت راهنمايى و راهبرى مىنمايد .
* * * طعن و جواب : برخى از دانشمندان خارجى گفتهاند : عرفان اسلامى از عرفان هندى گرفته شده است و گرنه فرهنگ اسلام جز يك رشته اعتقادات بسيار جامد و ساده و عبادتهاى خشك در بر ندارد .
در پاسخ اين مدعيان بايد به مصراع زير تمثل جست :
« سخن شناس نهاى دلبرا ، خطا اينجاست »
البته ما نيز در پاسخى كه مىخواهيم بدهيم نمىخواهيم از ناحيهء عُرفاى اسلامى به
بررسى هاى اسلامى ( فارسى ) — صفحة 45
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٤٥