دهد و يا مشكلى كه پيشش ببرند حل اشكال نمايد .
نويسندهء نامه بعد مىنويسد : « اين بزرگواران چون فايدهاى سراغ ندارند گاهى موضوع را احالهء به آينده مىدهند كه امام در آينده جهان را پر از عدل و داد مىكند .
گوييم : پس امام ، امام آينده است ، نه امام زمان . »
اين تهمتى است ناروا . كسى كه از علماى شيعه و متكلمينشان امامت را به معناى بسط عدل و داد نگرفته ، در عين حال كه همه ظهور امام غائب و بسط عدل و دادش را ذكر كردهاند .
بعد مىنويسد : « به علاوه ، خدايى كه به تأييد خود اراده دارد كه در آينده جهان را از نور عدالت پر كند ، چه حاجت داشته كه از هزار سال پيش كسى را ذخيره براى قرنهاى بعد نمايد . مگر نمىتوانسته - نعوذباللَّه تعالى - كه در وقت مقتضى چنين انسانى و پيشوايى به وجود آورد ؟ مگر خداى قدوس و توانا كار بيهوده مىفرمايد ؟
مگر حساب خدا حساب بنده است كه چون ميوهء زمستان در تابستان به دستم نمىآيد ، آن را از زمستان براى تابستان ذخيره مىنمايم ؟ »
پاسخ : اولًا لازمهء قدرت مطلقه و توانايى نامتناهى خداى متعالى اين است كه هم كار تدريجى و مهلتدار و هم كار دفعى و فورى و بىمهلت تواند كرد . گذشته از اين ، امروزه به ثبوت علمى رسيده كه پيدايش و تكون موجودات و اجزاى اين عالم مشهود كه در آن زندگى مىكنيم بدون استثنا براساس حركت و تدريج استوار است و مهلت مىخواهد و بديهى است كه اگر تدريج و مهلت در تحقق كارى با قدرت صاحب و كنندهء كار منافات داشته باشد ، در استحالهء آن فرقى ميان يك ساعت و هزار سال نيست و فاصله كم باشد يا زياد با قدرت نمىسازد . آنگاه بايد گفت كه اشكال مشتركالورود است و اين نويسنده انگشت روى هر پديدهاى بگذارد و به هر موجودى اشاره كند و همه آفريده و مخلوق خدايند ، تكون هر موجود مفروضى چون تدريجى است با قدرت مطلقهء خداوندى نمىسازد . چرا خدا آسمانها و زمين
بررسى هاى اسلامى ( فارسى ) — صفحة 224
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢٢٤