براى انتخاب خليفه تجمع كردند و طرحهاى بسيار ريخته ، پيشنهاد مىكردند . يكى مىگفت : از ما يك امير و از شما يك امير و همچنين در ميان همهء اين گويندگان كسى پيدا نشد كه بگويد اصل انتصاب خليفه لزوم ندارد يا دليلى به لزومش نداريم و البته وجهى جز اين نداشت كه همه با فطرت خود درك مىكردند كه چرخ جامعهء اسلامى بىگردانندهاى خود به خود گردش نخواهد كرد و دين اسلام اين معنا را كه « در ميان مسلمين بايد حكومتى وجود داشته باشد » امضاى قطعى نموده است . دليل ديگر ، آيهء شريفهء
« وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ وَ مَنْ يَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئاً وَ سَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ »
« 1 » است .
از ديدگاه اسباب نزول ، مسلم است كه آيهء شريفه در خصوص واقعهء احد و هزيمت يافتن مسلمين نازل گرديده است بر اثر صدمهء ناگاهى كه روز احد از ناحيهء دشمن به شخص رسول اكرم صلى الله عليه و آله وارد آمد دفعتاً شيوع يافت كه محمد صلى الله عليه و آله كشته شد و در دنبال همين شايعه لشكر اسلام جز معدودى به اين عذر كه پس از كشته شدن رسول اكرم موجبى براى ادامهء جنگ نيست ، دست از قتال كشيده و منهزم شده و فرار را بر قرار ترجيح دادند .
خداى متعال آيهء شريفه را در اين خصوص نازل فرمود ، مسلمين را مخاطب نموده و جهت هزيمتى كه يافتند مورد ملامت و مذمّت و توبيخ قرارداده ، مىفرمايد :
« محمد پيامبرى است مانند پيامبران ديگرى كه پيش از وى آمده و دعوت كرده ، سپس درگذشتهاند . وى نيز گذرا بوده و هميشه ميان شما نخواهد بود و دين نيز دين خداست ، نه دين محمد كه با از ميان رفتن وى از ميان برود ، او فقط سِمت وساطت و رسالت را دارد ، آيا اگر روزى بميرد يا كشته شود از دين روى گردان خواهيد شد ؟ »
هامش
( 1 ) . و محمد جز فرستادهاى نيست كه پيش از او فرستادگان در گذشتهاند ، آيا اگر بميرد يا كشته شود عقبگرد مىكنيد و هر كه عقبگرد كند ضررى به خدا نمىزند و خدا سپاسداران را پاداش خواهد داد . ( آل عمران ، آيهء 144 )