زندگى اولى داشته ، و اعمالى كه پيش از مرگ انجام داده ، يك زندگى سعادتمندانه يا شقاوتمندانهاى خواهد كرد .
و از اين جهت است كه بايد مطابق آنچه وحى آسمانى ، از راه نبوت تشخيص مىدهد ، يك رشته اعتقادات پاك ، و اعمال نيكو را ، برنامهء زندگى خود قرار داده ، و به واسطهء ملازمت و مواظبت آنها ، سعادت زندگى خود را هم در اين جهان گذران ، و هم در آن جهان جاويدان تأمين نمايد .
قرآن كريم دلالت دارد و همچنين اخبار ائمهء اهل بيت عليهم السلام اين معنا را به نحو كامل تعقيب مىكند ، كه نظام جارى در عالم طبيعى محسوس ، و من جمله خود عالم انسانى ، با نظام وسيع و پهناورى كه دارد ، از يك عالم ( يا عوالم ) معنوى فوق اين عالم ، سرچشمه مىگيرد ، مانند اينكه اجزاى اين عالم از آنجا نزول كرده ، و در اين نشئهء تزاحم ، و پر كشمكش مستقر شده دوباره به جايى كه آمدهاند ، برمىگردند .
نظام اعتقاد و عمل ، كه اسلام براى بشريت تهيه ديده ، و تنظيم نموده است ، و همچنين ساير اديان آسمانى ، به سوى آن دعوت نمودهاند از يك سلسله مقامات روحى و معنوى سرچشمه مىگيرند ، كه انسان با عبوديّت و اخلاص خود ، در باطن امر در آنها سير مىكند ، و پس از برداشته شدن پردهء غفلت ، در اين نشئه ، يا پس از مرگ ، آنها را مشاهده خواهد نمود .
آنها درجات قرب و مقامات ولايت مىباشند ، كه فهم عادى از درك كنه آنها و وصف كمال و نورانيّت و طهارت و زيبايى آنها ، كوتاه است . و در حقيقت صراط و جادهاى است كه از اولين مقام ايمان شروع كرده ، به حظيرهء قرب خداى پاك - عزاسمه - منتهى مىگردد .
البته نه به اين معنا كه راهى است تصورى ، كه تشريفاً راه ناميده مىشود ، بلكه يك حقيقت و واقعيت نورانى زندهاى است كه به عالم انسانى احاطه داشته و انسانيّت را به سوى خود ، به وسيلهء اعتقاد حق و عمل صالح و با تفاوت مراتب ، هدايت مىكند و
شيعه ( مجموعه مذكرات با پروفسور هانرى كربن ) ( فارسى ) — صفحة 79
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٧٩