65 . چگونه شعر ترويج شد ؟
ملاعلى متقى هندى در كتاب خود روايت كرده كه عمر امر مىكرد مردم اشعار را ياد بگيرند ، و لكن مىگويد : عمر گفت : شعر را ياد بگيريد ، زيرا كه در شعر محاسن اخلاقى هست ، ولى عربها عموماً به شعر علاقهء عجيبى داشتند ، و در عصر صحابه همين رويه كم و بيش وجود داشت . « 1 »
رجز گفتن و مدح و هجو و تعشق و امثال اينها ميان آنها معمول بوده است .
و در عهد رسول اكرم صلى الله عليه و آله و در زمان خلفا شعرايى بودند و اشعار مىسرودند ، و لكن حفظ اشعار ، و اشعار غزل و تعشقات خيلى كم بود .
در زمان معاويه و يزيد ، مخصوصاً غزلسرايى اوج گرفت و اشعار و غزليات « يزيد » ! معروف است « 2 » و گرمى بازار خواندن اشعار در مجلس حجاج « 3 » و زمان خلفاى بنىاميه ، در قوس صعود بود ، تا آنجا كه روزى ابنعايشه ، خواننده ! در مجلس وليد بن يزيد ، بنا به خواهش او اين اشعار را سرود :
إني رأيت صبيحة النحر * حوراً نفين عزيمة الصبر
مثل الكواكب في مطالعها * عند العشاء أطفن بالبدر
و خرجت أبعي الآجر محتسباً * فرجعت موقوراً من الوزر
وليد گفت : احسنت و اللَّه ! دوباره بخوان !
خواننده تكرار كرد . وليد گفت احسنت ، تو را به حق بنىاميه باز هم بخوان ! خواننده سه بار خواند و به همين ترتيب وليد قسم مىداد ، و ابن عايشه اشعار را از سر مىگرفت .
هامش
( 1 ) . كنزالعمال ، ج 5 ، ص 241
( 2 ) . تاريخ الخلفاء ، ص 140 و مروج الذهب ، ج 2 ، ص 94
( 3 ) . مسعودى ، ج 2 ، ص 149