سُفْيانُ : فَقُلْتُ لَهُ : يا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ ! بَيِّنْ لي أَمْرَ اللَّوْحِ وَ الْقَلَمِ وَ الْمِدادِ فَضْلَ بَيانٍ ، وَ عَلِّمْني مِمَّا عَلَّمَكَ اللَّهُ فَقالَ : يَا ابْنَ سَعيدٍ ! لَوْلا أَنَّكَ أَهْلٌ لِلْجَوابِ ما أَجَبْتُكَ ، فَنُون مَلَكٌ يُؤَدّي إِلى الْقَلَمِ ، وَ هُوَ مَلَكٌ ؛ وَ الْقَلَمُ يُؤَدّي الى اللَّوْحِ وَ هُوَ مَلَكٌ ؛ وَ اللَّوْحُ يُؤَدّي إِلى إسْرافيلَ ، وَ إِسْرافيلُ يَؤَدّي إِلى ميكائِيلَ ؛ وَ ميكائيلُ يُؤَدّي إِلى جَبْرَئيلَ ، وَ جَبْرَئيلُ يُؤَدّي إِلَى الأَنْبِياءِ وَ الْرُّسُلِ صَلَواتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ . قالَ لي : قُمْ ياسُفْيانُ ! فَلا آمَنُ عَلَيْكَ ؛ « 1 »
ن ، جويى است در بهشت . خداوند متعال فرمود : خشك شو . پس خشك گرديد و به صورت مركّب درآمد . آنگاه خداوند متعال به قلم فرمود : بنويس . پس قلم درلوح محفوظ همهء حوادث گذشته وآينده تا روز قيامت را نگاشت . بنابراين مركّب ، مركّبى از نور است ؛ وقلم ، قلمى از نور و لوح ، لوحى از نور .
سفيان مىگويد : به آن حضرت گفتم : اى پسر رسول خدا ! بيش از اين دربارهء لوح و مركّب برايم توضيح دهيد و از آنچه خداوند به شما آموخت به من بياموزيد .
امام عليه السلام فرمود : اى پسر سعيد ! اگر براى جواب اهليت نداشتى ، پاسخت نمىدادم ، پس نون ، فرشتهاى است كه به قلم مىرساند و قلم فرشتهاى است كه به لوح مىرساند ، ولوح فرشتهاى است كه به اسرافيل مىرساند و اسرافيل به ميكائيل و ميكائيل به جبرئيل و جبرئيل به پيامبران و رسولان - صلوات اللَّه عليهم - مىرسانند .
سفيان مىگويد : آنگاه امام به من فرمود : اى سفيان ! برخيز كه برتو ايمن نيستم .
و على بن ابراهيم در تفسير خود از پدرش از ابن ابى عمير از عبدالرحيم اقصر نقل مىكند كه : عبد الرحيم گفت از امام صادق عليه السلام درباره « ن » و « قلم » سؤال كردم ، و امام عليه السلام فرمود :
إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْقَلَمَ مِنْ شَجَرَةٍ فِي الْجَنَّةِ يَقالُ لَها : الْخُلْدُ ؛ ثُمَّ قالَ لِنَهْرٍ فِي الْجَنَّةِ : كُنْ مِداداً فَجَمَدَ النَّهْرُ ، وَ كانَ أَشَدَّ بَياضاً مِنَ الثَّلْجِ ، وَأَحْلَى مِنْ الْشَّهْدِ ؛ ثُمَّ قالَ لِلْقَلَمِ :
هامش
( 1 ) . همان ، باب 16 ، ص 23 ، ح 1