اللَّوْحُ الْمَحْفُوظُ لَهُ طَرَفانِ ، طَرَفٌ عَلَى يَمينِ الْعَرْشِ وَ طَرَفٌ عَلَى جَبْهَةِ إِسْرافيلَ ؛ « 1 »
لوح محفوظ ، دو سو دارد ، يك سوى آن بر قسمت راست عرش است وسوى ديگر آن ، بر پيشانى اسرافيل .
و روايتى كه به نقل از عبدالرحيم اقصر خواهيم آورد نيز براين دلالت دارد .
و حديثى كه در تفسيرقمى از هشام نقل است ، برمعناى دوم دلالت دارد ، دراين روايت امام صادق عليه السلام فرمود :
أَوَّلُ ما خَلَقَ اللَّهُ الْقَلَمُ ، فَقالَ لَهُ : اكْتُبْ ، فَكَتَبَ ما كانَ وَ ما هُوَ كائِنٌ إِلى يَوْمِ الْقيامَةِ ؛ « 2 »
نخستين مخلوقى كه خداوند آفريد ، قلم است ، پس به او فرمود : بنويس ، پس او همهء حوادث گذشته و آينده تا روز قيامت را نگاشت .
اين مضمون از طريق اهل تسنن نيز روايت شده است ، و در معانىالاخبار از ابراهيم كرخى نقل است كه از امام صادق عليه السلام از لوح و قلم پرسيدم ، امام عليه السلام فرمود : آنها دو فرشتهاند . « 3 »
همچنين شيخ صدوق رحمه الله در معانىالاخبار از سفيان روايت كرده كه از امام صادق عليه السلام درباره « ن » سؤال شد كه امام عليه السلام در پاسخ فرمود :
وَ أَمَّا « ن » فَهُوَ نَهْرٌ فِي الْجَنَّةِ . قالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ : اجْمُدْ ؛ فَجَمَدَ فَصارَ مِداداً ؛ ثُمَّ قالَ عَزَّوَجَلَّ لِلْقَلَمِ : اكْتُبْ ؛ فَسَطَرَ الْقَلَمُ فِى اللَّوْحِ الْمَحْفُوظِ ما كانَ وَ ما هُوَ كائِنٌ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ . فَالْمِدادُ مِدادٌ مِنْ نُورٍ ، وَ الْقَلَمُ قَلَمٌ مِنْ نُورٍ ، وَ اللَّوْحُ لَوْحٌ مِنْ نُورٍ . وَ قالَ
هامش
( 1 ) . تفسير على بن ابراهيمقمى ، ج 2 ، ص 414 - 415
( 2 ) . همان ، ص 198 ، ذيل آيهء 3 از سبأ
( 3 ) . معانىالاخبار ، باب 20 ، ص 30