سختىهايى كه گناهان به دنبال مىآورد ، مفهوم « غضب » گرفته مىشود ؛ ازمورد پافشارى واصراربرگناه وسركشى ، مفهوم « اسف » انتزاع مىگردد . در تمام اين موارد ، مفهوم خالى از جنبههاى نقص درنظر گرفته مىشود ، و در رسالهء اسماء حسنا ، بيان كرديم كه از يك ديدگاه برهانى ديگر ، افعال خداوند در رديف صفات ذاتى او قرار مىگيرد .
فصل دهم : شواهدى از كتاب وسنت
آيات و رواياتى كه دراين باره رسيده است ، فراتر از آن است كه به شمار آيد . در مورد « مشيت » آيات فراوانى دلالت دارد بر اينكه مشيت وخواست خداوند سبحان بر خواست ديگران چيرگى دارد ؛ و بلكه خواست آنان ، فرع بر مشيت اوست . خداوند مىفرمايد :
« وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ »
« 1 » ( نخواهيد مگر آنكه خداوند خواهد ) .
مرحوم صدوق در توحيد از ابى سعيد قماط روايت مىكند كه امام صادق عليه السلام فرمود :
خَلَقَ اللَّهُ الْمَشِيَّةَ قَبْلَ الأَشْياء ، ثُمَّ خَلَقَ الأَشْياءَ بِالْمَشِيِّةِ ؛ « 2 »
خداوند مشيت را پيش از اشياء آفريد ، آنگاه با مشيت آنها را آفريد .
و نيز از ابى اذينه نقل مىكند كه امام صادق عليه السلام فرمود :
خَلَقَ اللَّهُ الْمَشِيَّةَ بِنَفْسِها ، ثُمَّ خَلَقَ الأَشْياءَ بِالْمَشِيِّةِ ؛ « 3 »
خداوند مشيت را به تنهايى آفريد ، و سپس اشياء را با آن خلق كرد .
و نيز از محمدبن مسلم نقل مىكند كه امام صادق عليه السلام فرمود : « المشية محدثة » « 4 » ( خواست خداوند يك پديدهء حادث است ) .
هامش
( 1 ) . انسان ، آيه 30
( 2 ) . توحيد ، باب 55 ، ص 339 ، ح 8
( 3 ) . همان ، باب 11 ، ص 147 ، ح 18
( 4 ) . همان ، ص 148 ، ح 19