لَوْلا آيَةٌ في كِتابِ اللَّهِ لَحَدَّثْتُكُمْ بِمايَكُونُ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ ؛ فَقُلْتُ لَهُ : آيَّةُ آيَةٍ ؟
قالَ : قَوْلُ اللَّهِ :
« يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ » ؛
اگر يك آيه در كتاب خدا نبود ، آنچه را تا روز قيامت تحقق مىيابد براى شما مىگفتم . پرسيدم : كدام آيه ؟ فرمود : اين سخن خدا : خداوند آنچه را خواهد ، بزدايد و ثبت كند و نزد اوست مادر كتاب .
مانند اين روايت ، در توحيد « 1 » از اميرالمؤمنين آمده است . روايات وارد شده در ثبوت بداء ، بيش از حدّ است كه از نقل آنها براى اختصار ، صرف نظر مىكنيم .
در محاسن « 2 » از حريز يا عبداللَّه بن مسكان نقل است كه امام باقر عليه السلام فرمود :
لا يَكُونُ شَيءٌ فِي الأَرْضِ وَلا فِي السَّماءِ إِلّا بِهذِهِ الْخِصالِ السَّبْعَةِ : بِمَشِيَّةٍ ، وِإِرادَةٍ ، وَ قَدَرٍ ، وَقَضاءٍ ، وَإِذْنٍ ، وَ كِتابٍ ، وَأَجَلٍ ، فَمَنْ زَعَمَ إِنَّهُ يَقْدِرُ عَلى نَقْصِ واحِدَةٍ مِنْهُنَّ فَقَدْ كَفَرَ ؛
چيزى درآسمان و زمين نيست ، مگر با اين هفت خصلت : بامشيّت و اراده و قدر ، و قضاء و اذن ، و كتاب واجل ؛ هركه گمان كند مىتواند يكى از آنها را نقض كند ، كافر است .
اين روايت به آيات ذيل اشاره دارد :
« يَفْعَلُ اللَّهُ ما يَشاءُ »
« 3 »
خداوند هر چه را خواهد ، انجام دهد .
« إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ »
« 4 »
هامش
( 1 ) . توحيد ، باب 42 ، حديث ذعلب ، ص 305
( 2 ) . محاسن ، ص 244 ، ح 236 ؛ بحارالانوار ، ج 5 ، ص 121
( 3 ) . ابراهيم ، آيهء 27
( 4 ) . يس ، آيهء 82