وحى كه بيايد و بنويسد ؟ مثلًا بعضى از كُتّاب وحى ، وجود مقدّس حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام بودهاند ، و معلوم است كه آنحضرت پيوسته با رسول الله نبودند ؛ بلكه رسول الله چه بسا آنحضرت را بجنگ مىفرستادهاند و يا براى مأموريّتهاى ديگرى گسيل مىداشتند .
عبد الله بن مسعود و ابَىّ بن كَعْب و زَيد بن ثابت ، وضع و طريقه شان چگونه بوده است ؟ اين قرائات و اختلاف آنها از كجا پيدا شد ؟
علّامه : بنده نديدهام در روايتى كه چون وحى نازل مىشد ، حضرت رسول الله بفرستند بدنبال يكى از صحابه و يا يكى از كُتّاب وحى كه بيا و وحى را بنويس ! و امّا اين مطلب هست كه اينها مىنوشتند وحى رسول خدا را صلّى الله عليه و آله و سلّم .
افراديكه مىنوشتند ، أمير المؤمنين صلوات الله عليه بودند و عبد الله بن مسعود و ابَىّ بن كعب و زيد بن ثابت و بعضى ديگر .
زيد بن ثابت بعداً در تأليف اوّل قرآن كه توسّط أبو بكر صورت گرفت تصدّى داشت . و همچنين در تأليف دوّم قرآن كه توسّط عثمان و در زمان او صورت گرفت نيز دست اندركار بود . زيد بن ثابت قرآن را تأليف نموده و جمع آورى كرد .
و امّا اختلاف قرائتها را استناد مىدهند به روايت ؛ يعنى قُرّاء اينطور از رسول الله روايت كردهاند . و همينطور است قرائت عاصِم كه قرائت دائر قرآنست ؛ او نيز از أمير المؤمنين عليه السّلام بيك واسطه روايت مىكند . اين قرّاء هر يك قرآن را بطرزى خاصّ قرائت مىكرده است ، و
مهر تابان ( طبع جديد ) ( فارسى ) — صفحة 401
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٤٠١