خداوند عالم و قادر است .
مرحوم آقا سيّد أحمد طهرانى كربلائى اصرار دارند بر عدم عينيّت اسماء و صفات با ذات حقّ متعال ، و آقا حاج شيخ محمّد حسين إصفهانى اصرار بر عينيّت دارند ؛ و انتزاع مفاهيم كثيره را از ذات واحد ، به اعتباراتى محال نمىدانند .
بالاتر بودن ذات اقدس إلهى از هر اسمى و رسمى و تعيّنى
علّامه : هيچ ترديدى نيست بر اينكه انتزاع مفاهيم كثيره از ذات واحد بسيط من جميع الجهات متصوّر نيست .
و مسلّماً نزاع عينيّت و عدم عينيّت صفات و اسماء با ذات اقدس حضرت احديّت ، در تمام اسماء و صفات نيست ؛ در صفات و اسماء فعليّه چون رازق و حاكم و خالق و غافر و نظائرها نيست .
بلكه در اسماء و صفات ذاتيّه است ، چون علم و قدرت و حيات و سمع و بصر .
پس صفات فعليّه كنار مىروند ، و صفات ذاتيّه مرجعش به همين پنج صفت اخير ميگردد ؛ و چون ميدانيم كه سمع و بصر هم مرجعش به علم است پس فقط سه صفت ذاتى مىماند و بس : حيات و علم و قدرت .
و البتّه باز صحبت در علم ذاتى و قدرت ذاتى است ؛ چون آنها بدون شكّ - چون حيات كه صفت ذاتى است - رجوعشان به ذات است .
و براى روشن شدن اين مطلب بطور كلّى مىگوئيم :
مفاهيم بطور كلّى مَثار كثرت هستند ، و هر مفهومى ذاتاً ، بالضّروره از مفهوم ديگر جدا و منعزل است .
پس انطباق هر مفهومى بر مصداق ، خالى از شائبهء تحديد نيست ؛ و اين امر براى شخص متأمّل ضرورى است . و بنابراين ، عكس اين قضيّه چنين خواهد بود كه انطباق مفهومى بر مصداقى كه در ذات خود غير محدود است ،