يَسْمَعُونَ بِها فَإِنَّها لا تَعْمَى الْأَبْصارُ وَ لكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ
. « 1 »
چون روى اين خطاب با كسانيست كه داراى عقل و شعور هستند ، و ليكن بواسطهء متابعت از هواى نفس امّاره ، دلهاى خود را خفه نموده ؛ و وجدان خود را در زير حجابهاى معصيت و گناه مختفى ، و قلبهاى خود را كور كردهاند .
إِنَّكَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتى وَ لا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعاءَ إِذا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ .
« 2 »
در اينجا خداوند كسانى را كه نيروى وجدان و نور باطن خود را خراب كردهاند ، به مردگان تشبيه مىكند ؛ بلكه حقيقةً آنها را مرده قلمداد مىنمايد ، و ناشنوايانى مىداند كه پيوسته در گريزند و ابداً گفتار حقّ و سخن استوار در گوش آنان اثرى نمىگذارد .
إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ مَنْ يَشاءُ وَ ما أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ
. « 3 »
قَدْ يَئِسُوا مِنَ الْآخِرَةِ كَما يَئِسَ الْكُفَّارُ مِنْ أَصْحابِ الْقُبُورِ
. « 4 »
هامش
( 1 ) آيهء 46 ، از سورهء 22 : الحجّ : « آيا آنان در روى زمين سير نمىكنند ( تا اينكه بواسطهء مشاهدهء آيات الهيّه اعتبار گيرند ) و براى آنان دلهائى باشد كه با آن تعقّل كنند ، يا گوشهائى باشد كه با آن بشنوند ! ؟ چون اين چشمهاى واقع در سر كور نمىشود ؛ و ليكن كورى اختصاص به چشمهائى دارد كه در سينهها مستقرّ است . »
( 2 ) آيهء 80 ، از سورهء 27 : النّمل : « اى پيامبر ! تو چنين قدرتى ندارى كه مردگان را بشنوايانى ! و نه آنكه بكسانيكه كَرَند و قوّهء سامعه ندارند سخنت را بشنوايانى در حالى كه آنان پشت نموده ، و پا بفرار گذاشتهاند . »
( 3 ) ذيل آيهء 22 ، از سورهء 35 : فاطر : « بدرستيكه خداوند مىشنواياند كسى را كه بخواهد ؛ و تو شنواينده نيستى كسانى را كه در قبرها هستند . »
( 4 ) ذيل آيهء 13 ، از سورهء 60 : المُمتحنة : « بدرستيكه آنان از آخرت نااميدند همچنانكه كافران ( كه مصاحبان قبرها هستند ) نااميدند . »