در سورهء انعام به صورت خطاب به رسول الله اين حكم آمد ؛ و معلوم است كه مراد مسلمين بودهاند .
و در سورهء نساء به صورت خطاب به مسلمين آمده ؛ و يادآورى حكم واردشده در سورهء انعام را مىنمايد ؛ و معلوم است كه سورهء نساء بعد از سورهء انعام نازل شده است ؛ و خطاب واحد به مسلمين را در سورهء انعام ، به صورت خطاب به رسول خدا ؛ و در سورهء نساء به صورت خطاب بجميع مسلمانان بيان مىفرمايد .
ثانيا در چند آيه بعد خداوند مىفرمايد :
قُتِلَ الْإِنْسانُ ما أَكْفَرَهُ مِنْ أَيِّ شَيْءٍ خَلَقَهُ مِنْ نُطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ ثُمَّ أَماتَهُ فَأَقْبَرَهُ ثُمَّ إِذا شاءَ أَنْشَرَهُ كَلَّا لَمَّا يَقْضِ ما أَمَرَهُ
.
( كشته باد اين انسان كه تا اين درجه كفر و عناد مىورزد ؛ خداوند او را از چه چيز آفريده است ؟ خداوند او را از نطفه آفريده است و سپس او را صورتبندى و تقدير نموده است ؛ و پس از آن راه را بر او آسان كرد و سپس او را بميرانيد و به خاك قبر سپرد ؛ و پس از آن هر وقت خدا بخواهد او را برمىانگيزد ؛ چنين نيست كه مردم كافر گمان مىكنند كه بدون بجاى آوردن اوامر الهيّه كار انسان انجام مىيابد ) و تمام مفسّرين شيعه و سنّى اتّفاق دارند كه ظاهر اين نفرين از خدا راجع به همان كسى است كه چهرهء خود را درهم كشيده و روى گردانيد ؛ يعنى در ظاهر سياق عبارت آيه همان فاعل عبس و تولّى است كه كفران نموده و هيچگاه امر خدا را اطاعت نكرده است .
و اين نحو از خطاب ابدا راجع برسول الله نيست ؛ و از مطالعهء خطابات قرآنيّه نسبت به رسول خدا اين حقيقت مكشوف است ؛ و لذا همان مفسّرين سنّى مذهب كه فاعل عبس و تولّى را رسول الله گرفتهاند ، در اينجا مجبور شدهاند رفع يد از اين ظهور نموده ، و چنين ادّعا كنند كه اين فقرات راجع به آن حضرت نيست ؛ و در موقع ديگر نازل شده ؛ و سپس اين دو جزو از سوره بهم پيوسته است .
و معلوم است كه چنين ادعائى جز ساقط كردن قرآن را از درجهء بلاغت چيز ديگرى نيست ؛ و اين ناشى از ارجاع ضمير عبس و تولّى به رسول الله است .
ثالثا همه اتّفاق دارند از شيعه و سنّى بر آنكه سورهء نون و القلم كه از سور عتائق است « * » با بقيّه عتائق همه در مكّه نازل شده است ؛ و بالخصوص سورهء نون و القلم بعد از
هامش
* چند سورهاى كه در ابتداى بعثت نازل شده است عتائق نامند جمع عتيقه يعنى قديمى شده و مرور زمان بر آن خورده .