اين آيه به خوبى روشن است كه آنچه بنوح وصيّت كرده بوديم ، و آنچه را كه به تو وحى فرستاديم ، و آنچه به ابراهيم و موسى و عيسى وصيّت كرديم ؛ يعنى شرايع نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و آنچه را كه به تو وحى كرديم ، تمام اينها را براى تو شريعت قرار داديم ؛ اين قرار دادن شريعت گرچه همان شرايع سابقه باشد نسخ است ؛ يعنى ناديده گرفتن حكم سابق ، و انشاء نمودن حكم جديدى بانشاء و تشريع جديد .
و بنابراين مىتوان گفت هر شريعت لاحقه نسبت به شريعت سابقه ناسخ است ؛ چون بعنوان تشريع جديد است .
تلميذ : چرا يهود نسخ را جايز نمىشمرند ؟
علّامه : ظاهرا مستند به اين است كه نمىخواهند بعد از نزول تورات كه كتاب آسمانيست كتاب آسمانى ديگرى را بپذيرند ؛ و حكم آسمانى ديگرى داشته باشند ؛ مىگويند هر چه هست با تورات ختم شده است ؛ و ديگر بعد از تورات حكم آسمانى نيست .
و آيهء نسخ همين معنى را ابطال مىكند ، كه هيچگونه قدرتى نمىتواند پروردگار را محصور و مقيّد كند بر التزام بعدم تغيير حكم ؛ و او دأبش اينست كه نسخ مىكند و يا انساء مىنمايد ( به فراموشى مىاندازد ) و بر هر چيز تواناست .
ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ - أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ
« 1 » ولى يهود مىگويند : ديگر خداوند بعد از نزول حكمى نمىتواند آن را نسخ كند ؛ و نسخ از شئون قدرت الهى و مقتضاى علم الهى نيست ؛ و بنابراين دست خدا بسته است ازاينگونه امور .
وَ قالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَ لُعِنُوا بِما قالُوا بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشاءُ
« 2 »
هامش
( 1 ) آيهء 106 و 107 از سوره 2 بقره : ما هيچگاه آيهاى را نسخ نمىكنيم يا به فراموشى نمىاندازيم ، مگر آنكه بهتر از آن يا مثل آن را مىآوريم . آيا نمىدانى كه خداوند بر هر چيزى تواناست ؟ آيا نمىدانى كه قدرت و سلطنت آسمان و زمين اختصاص به خدا دارد ؟ و از براى شما غير از خدا هيچ سرپرستى و هيچ يار و ياورى نيست ؟
( 2 ) آيهء 64 از سورهء 5 مائده : يهود مىگويند : دستهاى خدا در غلّ و در بند كشيده شده است ؛ دستهاى آنان در غلّ كشيده شود و مورد لعنت و دور باش خدا قرار گيرند بدين سخنى كه مىگويند ، بلكه دو دست خدا باز است و در عالم خلقت بهر گونه كه بخواهد عمل مىكند و افاضه وجود و رحمت مىنمايد .