1 -
يُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ أَنْ أَنْذِرُوا أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا أَنَا فَاتَّقُونِ
( آيهء 2 از سوره 16 نحل ) « 1 » 2 -
يُلْقِي الرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ لِيُنْذِرَ يَوْمَ التَّلاقِ
( آيه 15 از سورهء 40 غافر ) « 2 » جبرائيل در نزولاتش در اموراتى كه انجام مىدهد و تدبيرى كه در عالم مىكند ، از او استمداد مىنمايد ؛ و كانّه او همراه جبرائيل است ؛ و به تعبير ما مثل كمك به جبرائيل است .
و اين آيه دوّم بسيار عجيب است كه مىفرمايد : خدا براى كسانى كه از بندگان خود را كه شايستهء انذار و بيم از روز قيامت كه روز تلاقى است مىبيند ، بر آنها روح را القاء مىكند . كه در اينجا با كلمهء القاء آمده است .
غرض روح يك واقعيّتى است و يك موجود اشرف و افضلى است ، كه چون ملائكه براى انجام امور عالم نازل مىشوند ، او همراه ملائكه نازل مىشود ، و كمك مىدهد آنها را در آن مأموريّت ؛ اينست هويّت روح .
پس جبرائيل ربطى به روح ندارد ؛ و از افراد و انواع روح نيست ؛ و روح نيز فرد ندارد و خود نوعى است كه منحصر به شخص واحد مىباشد ؛ و امّا جبرائيل از ملائكه است ؛ و روح يك واقعيّتى است در خلاف فرشتگان .
در هر صورت دو دسته هستند : يك دسته روح است كه يك واقعيّتى است ؛ و يك دسته ملائكه هستند . آنوقت كيفيّت ، ملائكه هم جورى است كه از روح استمداد مىكنند ؛ و بسراغ كارهائى كه مىروند با روح مىروند ؛ و روح آنها را تأييد مىكند :
يُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ
.
و از اينكه در قرآن روح به لفظ مفرد آورده شده است و ملائكه بصيغهء جمع ، مىتوان استفاده كرد كه روح داراى مقام جامعيّتى است ؛ و قريش به پروردگار از جبرائيل بيشتر است ؛ و روايت هم وارد شده است كه بالاتر است .
[ در حقيقت خلقت روح و فرشتگان ]
تلميذ : بين روح انسان و آن روح چه مناسبتى است ؟ و چرا به روح انسان روح
هامش
( 1 ) خداوند فرشتگان را با روح فرومىفرستد بر هريك از بندگان خود كه بخواهد ، براى اينكه انذار كنند كه هيچ معبودى جز خدا نيست و بايد شما از خدا بپرهيزيد !
( 2 ) القاء مىكند روح را از امر خود بر هريك از بندگان خود كه بخواهد براى آنكه از روز تلاقى بترساند .