بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ ثُمَّ لَتَرَوُنَّها عَيْنَ الْيَقِينِ ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ .
« 1 » در ذيل اين سوره در تفسير از حضرت صادق عليه السّلام نقل شده است كه فرمودند : مراد از نعيم ، بقول ما نان و پنير و امثال اينها نيست ؛ مراد از نعيم مراحل عبوديّت و اخلاص در توحيد و راه ولايت است .
در مجلسى كه آن حضرت با ابو حنيفه برخورد داشتهاند ؛ از او مىپرسند كه مراد از نعيم چيست كه در اين آيه مورد سؤال و مؤاخذه واقع مىگردد ؟
ابو حنيفه مىگويد : مراد همين نعمتهائى است كه از اغذيه و فواكه و امثالهما ، خداوند به مردم داده است .
حضرت به او مىفرمايد : آيا بعيد نيست از كريمى كه اينهمه نعمتها را در مقابل مردم و در زير دست و پاى مردم قرار دهد ؛ كه بخورند و بنوشند و سير شوند و سيراب گردند ؛ و بعدا كه مىخواهند بيرون بروند ، مأمورى داشته باشد كه از مردم بازپرسى به عمل آورد ، كه چه خورديد و چه آشاميديد ؟ و آنان را مورد مؤاخذه و سؤال قرار دهد ؟ و آنان در جواب بگويند : مثلا ما نان و خرما و امثال اينها را خوردهايم ؛ بلكه مراد از نعيم ولايت ما اهل بيت است يعنى از مردم سؤال مىشود كه تا چه اندازه راه سلوك الى الله خود را با راه و روش و سيره و منهاج ائمهء خودتان تطبيق نموديد ؟ و تا چه مقدار از مقام عبوديّت محضه و مطلقه برخوردار شديد ؟
و مراد از جنّة النّعيم كه در قرآن وارد است نيز همين بهشت است ؛ يعنى بهشت ولايت كه همان بهشت مخلصين و مقرّبين از اولياى خدا و واصلين بمقام توحيد ذاتى و مندكّشدگان در عوالم ربوبى و صفات جمال و جلال الهى است ؛ بهشت آنان كه شوائب وجودى خود را بطور كلّى بباد نسيان سپردند ؛ و همه را تسليم حقّ كردند .
هامش
( 1 ) سورهء 102 از قرآن كريم : افزون طلبى و كثرت بينى شما را از ديدار ( جمال حقّ و وجود مطلق و وحدت لايزالى ) بازداشت تا جائى كه عمرتان سپرى شد و به ديدار و زيارت خوابگاههايتان و قبرهايتان رفتيد ! نه چنين است ؛ شما به زودى خواهيد دانست ! و پس از اين ، نه چنين است ؛ شما به زودى خواهيد دانست ! نه چنين است ؛ اگر شما بطور علم يقينى مىدانستيد هرآينه جحيم را مىديديد ! و سپس آن را بطور عين اليقين مشاهده مىكرديد ! و سپس در آن وقت از نعيم ، مورد بازرسى و مؤاخذه قرار مىگرفتيد !