[ در اينكه مراد از نعمت در هر جاى قرآن كه آمده است ولايت است ]
و تا اينجا كه مىفرمايد : و از بليغترين آياتى كه در اين باب وارد شده است ؛ گفتار خداوند سبحانه و تعالى است كه مىفرمايد :
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ كُفْراً وَ أَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دارَ الْبَوارِ جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَها وَ بِئْسَ الْقَرارُ .
« 1 » چون سابقا گذشت كه مراد از نعمت ، ولايت است ؛ و ولايت همان راه بسوى خداست و مقابل اين راه كفر است كه همان دار بوار و خانه هلاكت و آتش گرفتن بجهنّم و استقرار در آن مكان ناشايسته است .
پس غايت سير كافران بوار و هلاك است كه همان جمودشان بر ظاهر و اعراضشان از باطن بوده باشد . و معلومست كه ظاهر از بين رونده و نابود شونده است ؛ و باطن ثابت و استوار است .
چرا اين آيه را از أبلغ آيات واردهء در اين باب دانستهايد ؟
علّامه : چند آيه در قرآن كريم در اطراف كلمهء نعمت وارد شده است ؛ و از آيات چنين استفاده مىشود كه مراد از نعمت ، ولايت است : ولايت اهل بيت است ؛ يعنى راهى را كه اهل بيت بسوى حضرت پروردگار پيمودهاند و سبيل آنان إلى الله تعالى بوده باشد ، كه همان مقام عبوديّت محضه مىباشد .
يكى از آن آيات همين آيه است كه در آن تبديل نعمت به كفر و ورود در جهنّم و استقرار در دوزخ نشان داده شده است ؛ پس حقيقت نعمت همان صراط مستقيم و اقصر فاصلهايست كه بنده بسوى خدايش مىپيمايد ؛ و بمقام عبوديّت مطلقه و محضه نائل مىگردد ؛ و تبديل اين نعمت بكفر ، تبديل اين صراط مستقيم ، به پيمودن راههاى معوج و منحرف و كج است كه آن را از مقصد دور مىكند و بالنّتيجه به دوزخ مىافكند .
و از اين آيه شايد صريحتر و بليغتر آيهء وارده در سورهء تكاثر است كه
ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ
كه بنحو عجيب و غريب در عين حال روشن و واضح دستگاه كثرت را بر مىچيند و بعالم وحدت دعوت مىكند . و از نعيم كه همان ولايت است انسان را مورد مؤاخذه و پرسش قرار مىدهد .
هامش
( 1 ) آيهء 28 و 29 از سورهء 14 ابراهيم : آيا نظر نيندوختى بسوى كسانى كه نعمت خدا را بكفر مبدّل ساخته و قوم خود را در خانه و دار هلاكت و نابودى كه جهنّم است داخل ساختند ! ؟ آنان در جهنّم آتش مىگيرند و بسيار محلّ و مقرّ بدى براى آنانست .