] صفت دوم ، شكّ و حيرت است كه عاجز بودن نفس باشد از تحقيق حق و ردّ باطل در مطالب . و منشأ آن غالباً تعارض ادلّه است . و علاج آن ، آن است كه تأمّل نمايد اوّلًا در آن كه اجتماع و ارتفاع نقيضين از محالات است . پس البتّه يكى از شقوق متصوّره حق ، و تتمّه باطل است . پس دامن سعى و اجتهاد بر ميان زند و استقصاى تام « 1 » از ادلّه‌ى مناسبه با مطلب نمايد ، تا جزم به حقيقت يك طرف نمايد . و مواظبت بر طاعات و عبادات و قراءَت قرآن و مصاحبت با اهل ورع و صلحاى از اهل ايمان ، و تضرّع و زارى به درگاه خداوند رحمان ، اقوا مُعينى است از براى دفع شكوك و تحصيل ايقان ، به خصوص براى كسى كه قادر نباشد بر فهم ادلّه يا تحصيل آن . [ يقين ] و مقابل اين دو صفت رذيله ، يعنى جهل مركّب و حيرت ، يقين است . و اقلّ مراتب آن اعتقاد فضايل است . و در حديث نبوى صلى الله عليه و آله است كه : « اليَقينُ الايمانُ كُلُّه » . « 2 » و از حضرت صادق عليه السلام مروى است كه : « عمل اندكِ با يقين ، بهتر است در نزد خدا از عملِ