ما كلام بو على را كه در طرح اين اشكال و جواب آن دارد مىآوريم .
بو على در « منطق اشارات » در فصل مربوط به قياس مىگويد :
« گاه چنان به نظر مىرسد كه در مقدّمات قياس چيزى حذف شده و قياس بر خلاف صورت صحيح عنوان شده است ، مانند اين مثال : « - ج - مساوى - ب - است و - ب - مساوى - الف - است پس - ج - مساوى - الف - است ، در اين قياس ، اين گفتار « مساوى مساوى ، مساوى است » حذف شده است ، و قياس از صورت صحيح خود عدول كرده ، زيرا حدّ وسط بطور كامل تكرار نشده و قسمتى از حدّ وسط در دو مقدّمه آمده است . نظير اين مثال كه قياس به صورت كامل نيامده باشد ، نمونههائى بسيار هست و . . . » « 1 » .
بنابراين بو على خود ، بصراحت آورده كه گاه قياس به صورت صحيح ذكر نمىگردد و اشاره به راه حلّ آن هم نموده است و خواجه آن راهحلّ را به تفصيل آورده و فخر رازى در « شرح اشارات » همان موردى را كه قياس به صورت كامل نيامده ، با همان مثالى كه بو على يادآور شده ، بعنوان اعتراض بر بو على وارد مىكند .
هامش
( 1 ) . ربّما عرف من احكام المقدّمات اشياء يسقط و يبنى القياس على صورة مخالفة للقياس مثل قولهم - ج - مساولب و - ب - مساولا - فج - مساولا و قد اسقط عنه أنّ مساوى المساوى ، مساو ، و عدل بالقياس عن وجهه من وجوب الشركة فى جميع الأوسط الى وقوع الشّركة فى بعضه . . . خواجه نصير الدين طوسى - شرح اشارات - ج 1 - صفحهء 279 .