مسألهء سابعه در احباط و تكفير است
قال : : و الاحباط باطل لاستلزامه الظلم و لقوله تعالى :
( فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ )
« 1 » .
اختلاف نموده معتزله در احباط و تكفير عمل عباد ، يعنى مكلّف . و در شرح بهشتى مكلّف را مختصّ مؤمن نموده در اينجا كه « 2 » حكم بر « 3 » مكلّف مقصود است . « 4 » و ظاهر است كه جهت كافر و غير مؤمن ثوابى كه حبط عقاب نمايد نيست .
پس « 5 » حاصل مدّعا آن كه آيا ساقط مىشود نسبت به مكلّف ثواب اعمال حسنه سابقهاش به معصيت لاحقه ، و كفّاره مىشود ذنوب سابقهاش به طاعت و عبادت متأخّره آن مطلقا به هر قدر كه اين هر دو باشند مساوى يا غير مساوى « 6 » چنانچه جمعى از معتزله به اين رفتهاند كه مىشود ؟ و اين است مذهب اوّل ايشان در اينجا ؛ يا آن كه نمىشود چنين ؟ و در اين نزاع است .
پس ابو على از معتزله / * الف / 258 / گفته كه متأخّر ساقط مىكند مساوى از متقدّم خود را ، و به قيد مساوى مغاير اوّل مىشود - كه
هامش
( 1 ) . زلزلة / 7 . كشف المراد / 413
( 2 ) . الف : اگر
( 3 ) . الف : - بر
( 4 ) . ن : - كه حكم . . . است
( 5 ) . م ، الف : - و ظاهر است . . . پس
( 6 ) . ن ، الف : - مساوى يا غير مساوى