اعلى اللّه درجته - فى شرح القواعد » « 1 » . تمّ كلام ثالث المعلمين ، قدّس سرّه .
مسألهء سادسه در صفات ثواب و عقاب است
قال : : و يجب اقتران الثواب بالتعظيم و العقاب بالاهانة للعلم الضرورى باستحقاقهما مع فعل موجبهما . « 2 » رفتهاند معتزله به اين كه ثواب نفع عظيم جهت مستحقّ است كه مقارن آن باشد تعظيم ، و عقاب ضرر عظيم مستحقّ است كه مقارن آن باشد اهانت ؛ و احتجاج نمودهاند بر وجوب اقتران تعظيم به ثواب و اقتران اهانت به عقاب از جهت آن كه ما علم داريم بالضّرورة به اين كه كسى كه بكند فعل حسن شاقّى كه مكلّف است به آن مستحقّ تعظيم و مدح است و در عكسش عكس اين است ؛ و از براى همين است كه كسى كه قبيح كند مستحقّ اهانت است .
قال : : و يجب دوامهما لاشتماله على اللّطف و لدوام المدح و الذمّ ، و لحصول نقيضهما لولاه . « 3 » رفتهاند معتزله به اين كه ثواب و عقاب اهل نعيم و جحيم دائم است ، و اختلاف در طريقهء علم به دوام اين هر دو شده كه آيا عقليست
هامش
( 1 ) . پيشين / 41 - 42
( 2 ) . كشف المراد / 410
( 3 ) . كشف المراد / 410 : على اللطفية