قال : : و ايجاب المشقّة فى شكر النعمة قبيح . « 1 » رفته است ابو القاسم بلخى كه آنچه تكليف به عباد شده واجب است كردن آن « 2 » جهت شكر نعمت الهى ، پس موجب / * ب / 254 / ثواب اخروى نيست ، و مستحقّ نيست به كردن اين تكاليف نفعى . و بتحقيق كه ثواب اخروى از فضل خداى - تعالى - است كه داده مىشود . و رفتهاند جماعتى از عدليّه به خلاف اين قول .
و دليل گفته است مصنّف - رحمه اللّه - بر ابطال اين قول بلخى كه قبيح است نزد عقلا كه بدهد انسانى به غيرش نعمتى بعد از آن به او تكليف مشقّت چند بكند ؛ و واجب گرداند بر او به اين نحو شكر اين نعمت را ، و مدح نمودن او را عوض اين نعمت بدون ايصال ثوابى ، و مىشمرند اين را عقلا نقص منعم ، و عمل او را نسبت به ريا مىدهند عقلا ، و اين قبيح و صادر از حكيم نمىشود ؛ پس البتّه مستحقّ ثواب بايد باشد مكلّف .
قال : : و لقضاء العقل به مع الجهل اين دليل دويم است بر ابطال قول كعبى كه ابو القاسم است . يعنى عقل حاكم است به وجوب شكر نعمت منعم با وجود جهل به تكاليف شارع ، [ ب - 338 ] و اگر تكليف جهت « 3 » شكر بود بايست عقل حكم نمايد بر اين تكليف ، پس به حسب عقل ايجاب تكاليف از جهت شكر نيست ، بلكه به حكم شارع است « 4 » .
هامش
( 1 ) . كشف المراد / 409
( 2 ) . م ، الف : از
( 3 ) . اخ : + وقوع
( 4 ) . مخ : + بدون اين تكاليف