مذهب شده .
بعضى گفتهاند كه مكلّف نفس مجرّده است ، اين مذهب اوايل و نصارى / * الف / 252 / و تناسخيّه و غزالى از اشاعره و ابن هيثم « 1 » از كراميّه و جماعتى از اماميّه و صوفيه است .
و جماعتى از محقّقين گفتهاند كه مكلّف اجزاء اصليّه است در بدن كه راه زياده و نقصان در آن نيست ، و نقصان در اجزاء مضاف به آن است .
هرگاه اين را دانستى پس مىگوييم ما كه : واجب در معاد اعادهء اجزاء اصليّه است نه هيكل متبدّل در اكثر اوقات ؛ يا نفس مجرّده است با اجزاء اصليّه ، يعنى هر دو با هم است عودشان . و شكّ نيست كه اجزاء اصليّه عودش [ ب - 335 ] بدون اعاده نفس وجهى ندارد ، ليكن علّامه چنين كه مذكور شد مردّد ميان اجزاء اصليّه و نفس مجرّده فرموده ، چون در تجرّد نفس بعضى خلاف نمودهاند و در اين صورت نفوس داخل اجزاء اصليّه خواهند بود . امّا اجسام متّصله به اين اجزا پس اعاده آن بعينها لازم نيست . و غرض مصنّف از اين كلام جواب از اعتراض فلاسفه است بر معاد جسمانى .
و تقرير قول ايشان اين است كه : انسانى اگر بخورد انسان ديگر را و غذاى خود نمايد اجزاء آن را پس اگر عود نمايد اجزاء غذا به جهت عود شخص اوّل معدوم مىشود شخص ثانى كه جزء او شده « 2 » و اگر عود كند اين اجزا جهت عود شخص ثانى معدوم مىشود شخص اوّل
هامش
( 1 ) . نسخهها : هيصم
( 2 ) . ن ، الف : - كه جزء او شده