داده مىشود و به نحوى كه مبيّن نشود « 1 » و معلوم نگردد انقطاع آن تا متألّم از انقطاع نشود ، يا آن كه تفضّل مىكند خداى - تعالى - بعد از انقطاع عوض مثل آنچه به او تفضّل شده بود هميشه ، تا از انقطاع متألّم نشود با آن كه دو چندان مىدهد « 2 » ايضا ، و اگر از اهل عقاب باشد ساقط مىكند خداى - تعالى - جزئى « 3 » از عقاب مظلوم را به نحوى كه ظاهر نشود جهت او تخفيف ، به اين نحو كه تفريق مىكند ناقص را بر اوقات عذاب او .
و حاج محمود در شرح خود گفته كه : و در بعض نسخ متن به اين نحو است كه : « بحيث يظهر له التخفيف « 4 » بأن يفرق الناقص على الاوقات » ، بدون لفظ « لا » .
و در بعض شروح واقع است كه اين سهو است ؛ زيرا كه ظهور تخفيف باعث سرور او « 5 » مىشود . و گفته است ملّا محمود كه مرا در اين تأمّل است ؛ از جهت آن كه ظاهر است كه اين ناحقّ « 6 » است ، از جهت آن كه اگر معلوم او نشود نمىداند عوض به او داده شده ، پس طلب خواهد نمود و اين قدر منشأ سرور او نمىشود كه منافى عقاب باشد .
قال : : و لا يجب دوامه لحسن الزّائد بما يختار معه الألم و ان كان منقطعا ، و لا يجب حصوله فى الدّنيا لاحتمال مصلحة التأخير ، و الألم على القطع
هامش
( 1 ) . م : شود
( 2 ) . م ، الف : - با آن كه دو چندان مىدهد .
( 3 ) . نسخهها : جزء
( 4 ) . م : - التخفيف
( 5 ) . م : و
( 6 ) . م ، الف : اين حقّ