باشند ، و ترك جزع نموده در مقام تسليم باشند و تن به قضا بدهند ، و اين در عقاب لازم نيست . پس فرق متحقّق است بينهما . و جواب منع عدم لزوم صبر است در عقاب كه منع سند باشد و الّا منع منع خوب نيست و اين عدم لزوم از جهت آن است كه رضا به دو معنى اطلاق مىشود [ الف - 260 ] .
يكى « 1 » اعتقاد به حسن و خوبى فعل عقاب و اين مشترك است « 2 » ميان فعل و عقاب و محنت .
و ثانى : موافقت آن فعل است با خواهش و آرزو و شهوت كسى ، و اين مقدور نيست كه الم موافق آرزو باشد و كسى خواهد ، پس واجب نيست در محنت و در عقاب اين رضا ، پس هر دو هم مرض و هم عقاب مذكور در اين معنى مساويند . و اگر به معنى اوّل باشد واجب است در عقاب ، پس همچنين صبر بنا بر اين / * ب / 193 / اعتقاد واجب است به اين نحو كه اظهار خلاف رضا - مثل جزع - از او به فعل نيايد ، و واجب است « 3 » ايضا تسليم به اين نحو كه معتقد باشد اين را كه اگر دفع اين مىتوانست نمود چون مصلحت او در اين است نمىكرد و امتناع نمىنمود . اين است تحقيق علّامه ، رحمه اللّه تعالى .
و در حديث واقع است كه جهت مؤمنين مشقّت حالت موت كفّارهء ذنوبشان مىشود .
قال : : و لا يكفى اللّطف فى الم المكلّف فى الحسن . « 4 » يعنى لطفى كه سابق تعريفش شد كه امرى است كه باعث قرب به
هامش
( 1 ) . م : + آن كه
( 2 ) . م : - است
( 3 ) . م : - به اين نحو . . . است
( 4 ) . كشف المراد / 331