و جواب اين است كه : اخبار به جنّت نيست تحريص نمودن به معاصى مطلقا ، از جهت آن كه جايز است كه مقارن آن لطف امر چندى باشد كه مانع و ممتنع باشد نزد آن اقدام بر معاصى ، پس تحريص به معاصى نيست . و هرگاه منتفى شد بودن آن سبب تحريص جهت معاصى باطل شد قول ايشان كه لطف مفسد است على الاطلاق . و امّا اخبار به نار پس ايضا نيست مفسده ، از جهت آن كه اخبار اگر بوده باشد جهت جاهل مثل ابى لهب منتفى مىشود مفسده از جهت آن كه عالم نيست صدق اخبار خداى - تعالى - را ، پس داعى نيست بر اصرار بر كفر ، و اگر عارف باشد به صدق اخبار خداى - تعالى - مثل ابليس ، نخواهد بود اخبار خداى - تعالى - به عاقبت او داعى بر اصرار بر كفر ، از جهت آن كه او مىداند كه اصرارش در كفر موجب مزيد عقاب او مىشود ، پس حريص به آن نمىشود .
اين است مضمون كلام علّامه - رحمه اللّه - تعالى - ليكن در حريص نشدن ابليس حرف است ، به جهت آن كه آن ملعون آنچه توانسته از بدى كرده و مىداند كه باعث مزيد و شدّت عقاب اوست و هرگز ترك و تخفيف نداده ، ليكن اعلام باعث حجّت بر ايشان مىشود و اين فايدهء عظيمى است .
قال : : و يقبح منه - تعالى - التّعذيب مع منعه ، دون الذمّ . « 1 » يعنى مكلّف كه خداست هرگاه منع نمايد از لطف خود عباد را كه
هامش
( 1 ) . كشف المراد / 327