حقّ - تعالى - عذاب اطفال .
و حجّت گفتهاند به وقوع و تحقّق تعذيب اطفال به چندين وجه .
اوّل : قول نوح - عليه السلام - كه
( وَ لا يَلِدُوا إِلَّا فاجِراً كَفَّاراً )
« 1 » .
و جواب اين است كه اين مجاز است ، و تقدير اين است كه :
« سيصيّرون كذلك » يعنى اولاد را مىكردند فاجر و كافر بعد از بلوغ ، نه در حال طفوليّت .
ثانى : اين است كه اينها را گفتهاند خادم مىشوند در بهشت به جهت كفر پدرشان ، چنانچه در شرح ملّا حاج محمود واقع است :
« روى عن النّبى - صلّى اللّه عليه و آله - انّه قال : انّ اطفال الكفّار كانت فى الجنّة خادمين لاهلهم » « 2 » پس افعال شاقّه به ايشان فرموده مىشود از جهت الم اطفال پس قبيح نيست عذاب آنها .
و جواب آن است كه خدمت كردن نيست عقوبت جهت طفل ، و نيست هر الم و مشقّتى عقوبت از جهت آن كه فصد و حجامت « 3 » الم است و عقوبت نيست ، بلكه عين حكمت است و خدمت عقوبت نيست ، چنانچه در اين نشأ اطفال را از خدمات خوش مىآيد ، بلكه خدمت فرمودن آنها عقوبت است جهت پدر ايشان ، و اصلاح و امتحان است براى طفل . و عوض داده مىشود به ايشان چيزى ، چنانچه فصد و حجامت اصلاح است جهت مريض و عوض داده مىشود در مرضها صحّت ، بلكه نحوى است كه لذّت برند از
هامش
( 1 ) . نوح / 27
( 2 ) . بسنجيد با بحار الانوار ج 8 / 108
( 3 ) . فصد به خونگيرى از راه سياهرگ گويند و حجامت به خونگيرى از راه مويرگ گفته مىشود .