يعنى اشاره به خلاف حقّ و فعل ضلالت نيست در شأن خداى - تعالى - ، از جهت آن كه قبيح است از او اين هر دو ، / * ب / 183 / و خداى - تعالى - فعل قبيح نمىكند و منزّه است از قبيح .
و امّا هدايت پس خداى - تعالى - نصب دلالت بر حقّ نموده و كرده است هدايت ضروريّه را در حقّ عقلا ، ليكن نكرده است ايمان در ايشان موجود ، از جهت آن كه تكليف كرده است ايشان را به ايمان و ثواب داده است بر اين ايمان . و « يضلّ العصاة » يعنى هلاك كرده عاصى را و عقاب نموده . و قول موسى - عليه السلام - كه در قرآن واقع است :
( إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ )
« 1 » فتنه به معنى شدّت و تكليف صعب است [ الف - 248 ] و قول خداى - تعالى -
( تُضِلُّ بِها مَنْ تَشاءُ )
« 2 » به معنى « يهلك من يشاء » است و ايشان كفّارند .
مسألهء عاشره در اين است كه خداى تعالى عذاب نمىكند اطفال را
قال : : و تعذيب غير المكلّف قبيح . و كلام نوح - عليه السلام - مجاز . و الخدمة ليست عقوبة له ، و التّبعيّه فى بعض الأحكام جائزة . « 3 » رفتهاند بعض حشويّه به اين كه خداى - تعالى - عذاب اطفال مشركين مىكند ، و اشاعره تجويز آن نمودهاند از روى لزوم ، و جماعت عدليّه تماما منع آن نمودهاند .
و دليل منع اين است كه قبيح است عقلا ، پس صادر نمىشود از
هامش
( 1 ) . اعراف / 155
( 2 ) . اعراف / 155 . نسخهها : يضل . . . يشاء
( 3 ) . كشف المراد / 318