اطلاق كرده مىشود اضلال :
[ اول ] : بر اشاره بر خلاف حقّ و حق را به لباس باطل متلبّس نمودن ، چنانچه گفته مىشود كه : « اضلنى فلان عن الطّريق » يعنى فلان كس مرا از راه حقّ برگردانيد و اشاره به غير آن نمود و به وهم من انداخت كه باطل راه حقّ است .
و [ دويم ] : اطلاق مىكنند بر فعل ضلالت در انسان مثل فعل جهّال .
و [ سيم ] : ايضا اطلاق مىكنند بر اهلاك و بطلان چنانچه خداى - تعالى - فرموده :
( فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمالَهُمْ )
« 1 » يعنى باطل نخواهد نمود اعمال ايشان را .
و هدى گفته مىشود به سه معنى كه مقابل معانى ضلالت باشد كه :
يكى : نصب « 2 » دلالت بر حقّ است ، چنانچه گفته مىشود كه :
هدايت كرد مرا به طريق راست .
و [ دويم ] : به معنى فعل هدايت است در انسان ، يعنى چيزى را موافق حقّ كردن و نمودن يا كسى موافق حقّ را بداند .
و [ سيم ] : به معنى رسانيدن به ثواب است ، مثل قول خداى - تعالى -
( سَيَهْدِيهِمْ )
« 3 » يعنى زود باشد كه برساند ايشان را به ثواب به سبب هدايت .
و دوتاى اوّل از اين معانى ضلالت منتفيست از خداى - تعالى -
هامش
( 1 ) . محمّد / 4
( 2 ) . م : نصف
( 3 ) . محمّد / 5