[ مقولهء متى ]
مسألهء سادسه در متى است كه نسبت به زمان باشد قال : الخامس المتى و هو النّسبة الى الزّمان أو طرفه . « 1 »
چون فارغ شد مصنّف - رحمه اللّه تعالى - از مقوله أين شروع نمود در بحث به متى ، و آن نسبت شىء است به زمان يا طرف زمان به حصول امرى در آن زمان و ظرف آن ، از جهت آن كه آنچه در زمان مىباشد در ظرف آن نيز مىباشد . و اين حصول يا حقيقيست - و آن حقيقى چيزى است كه از بودن در آن زياد نمىتواند بود از متى « 2 » چيزى « 3 » مثل صيام و در نهار - يا آن كه غير حقيقى است ، مثل صلاة در نهار كه روز زايد است از قدر نماز كردن .
و فرق ميان متى « 4 » حقيقى و أين حقيقى در نسبت أين است كه در متى « 5 » واحد شريكند كثيرى به خلاف أين حقيقى .
قال : و الزّمان مقدار الحركة من حيث التقدّم و التّأخر العارضين لها باعتبار / * ب / 156 / آخر . « 6 »
يعنى آن كه چون زمان مقدار حركت است پس بدان كه حركت را عارض مىشود دو نوع امر ، تقدّم و تأخّر ! و تقدير كرده مىشود به
هامش
( 1 ) . كشف المراد / 275
( 2 ) . م ، الف : - از متى
( 3 ) . ن : حيزى
( 4 ) . كذا
( 5 ) . كذا
( 6 ) . كشف المراد / 275