- و منظور حركت تمام دوره باشد - معلوم است كه نصف حركت او مانده است ، و تمام دوره كه منظور است نصفش به فعل آمده « 1 » و همچنين ربع و ثلث ، پس حركت به انقسام متحرّك منقسم مىشود .
و ظاهر است كه « 2 » چون آن حركت عرضيست حال در متحرّك و حال در امر منقسم منقسم است ، لهذا به سبب انقسام متحرّك حركت منقسم مىشود ، و به سبب انقسام مسافت ايضا حركت منقسم مىشود ، از جهت آن كه حركت در نصف مسافت نصف حركت در آن است ، و همچنين است حكم تا منتهايش . و دخلى نيست متقابلين ، يعنى ما منه و ما اليه را در اين انقسام و ايضا فاعل را ، و كلّ اين مراتب ظاهر است .
قال : و تعرض لها كيفية تشتدّ ، فتكون الحركة سريعة و تضعف ، فتكون بطيئة ، و لا تختلف بهما الماهية . « 3 »
يعنى عارض مىشود از براى حركت كيفيت واحده كه شديد است يك بار و ضعيف است بار ديگر ، و حركت به اعتبار شدّت و ضعف كيفيّت سريعه و بطيئه مىباشد . و مختلف نمىشود حقيقت و ماهيّت « 4 » حركت از سرعت و بطء كه فصل حركت باشند اين هر دو به دو وجه :
هامش
( 1 ) . م ، الف : - و تمام . . . آمده
( 2 ) . م : - كه
( 3 ) . كشف المراد / 269 . در نسخهها كليه افعال مذكر است .
( 4 ) . م : ماهيتت