صوت ، و شرط نيست صلابت از جهت حصول صوت از آب و هواى مقروع « 1 » با آن كه صلابت در آنجا نيست .
قال : فى الخارج . « 2 »
رفتهاند قومى به اين كه صوت نيست حاصل در خارج ، بلكه حاصل مىشود در صماخ ، و آن چيزى است كه هرگاه تموّج كند هوا و منتهى شود تموّج آن به جايى كه بكوبد « 3 » سطح صماخ و سامعه را ، پس حاصل شود صوت در آنجا . و اين خطا است ، و الّا ادراك جهت نمىشد و بعد معلوم نمىگشت كه از كجا صوت بر خواسته است . و مىبود مثل لمس ، كه ادراك به ملاقات ، و درك « 4 » آن محلّ به جهت « 5 » مىكند سمع . « 6 »
و ممكن نيست كه گفته شود كه [ ب - 154 ] ادراك جهت بتحقيق كه هست به سبب آن كه قرع متوجّه از آن جهت شده ، و ادراك بعد و دورى از جهت ضعف صوت و قوّتش است كه دلالت مىكند بر قرب و بعد ؛ زيرا كه اين كلام باطل است ، از جهت آن كه ما اگر ببنديم گوش چپ را ادراك به گوش راست مىكنيم جهت صورتى را كه حاصل مىشود از جهت يسرى ، و اگر در صماخ حاصل مىشد بايست
هامش
( 1 ) . م ، الف : - ى مقروع
( 2 ) . كشف المراد / 221
( 3 ) . م : بكويد
( 4 ) . م : الف : در
( 5 ) . م ، ن : - و جهت
( 6 ) . كشف المراد : « كما فى اللمس حيث كان ادراكه بالملاقاة »