عليه الضّوء است . يعنى هر چه روشن از ضوء مىشود ظاهر شود زودتر ، از جهت آن كه آفتاب هرگاه طالع مىشود بر وجه ارض دفعة واحد « 1 » روشن مىشود ، و اگر ضوء جسم مىبود محتاج به زمان طويلى آن قدر كه قطع كند اين مسافت طويلهء ما بين آسمان و زمين « 2 » را مىبود و در حال تحقق « 3 » روشنى ضدّ اين قطع در زمان طويل است « 4 » بود ؛ پس به اين سرعت روشن نمىشد و اين احتمالات همه صلاحيّت تفسير قول او كه گفته در متن : « يحصل ضدّ المحسوس » دارد .
و امّا سبب و هم آنها كه گفتهاند كه ضوء حركت مىكند خطا است ، از جهت آن كه ضوء حادث مىشود [ ب - 153 ] در وقت مقابله نه آن كه حركت از جسم مقابل به غيرش .
قال : بل هو عرض قائم بالمحلّ ، معدّ لحصول مثله فى المقابل . « 5 »
چون باطل نمود بودن جسميّت را جهت ضوء ، ثابت شد بودن آن عرضى قائم به محل ، از جهت آن كه عرض قائم به نفس نمىباشد ، و هرگاه قائم به محلّ شد حاصل مىشود از آن استعداد از براى جسم مقابل محلّش كه متكيّف شود به كيفيّت مقابلش ، مثل اجسام نيّره كه حاصل مىشود از اينها نور در اجسام مقابلشان . و تنبيه نموده مصنّف
هامش
( 1 ) . كذا
( 2 ) . م ، الف : - ما بين آسمان و زمين
( 3 ) . م ، الف : - تحقق
( 4 ) . م ، الف : - قطع در زمان طويل است . لفظ « است » در نسخهء ن به طور دقيق خوانا نيست .
( 5 ) . كشف المراد / 220